|
:. |
|
|
|
|
|
|
|
|
|
|
Cele nauczania:
Celem przedmiotu jest kształtowanie umiejętności formułowania problemów, pytań i odpowiedzi, oraz sądów dotyczących uniwersalnych kwestii egzystencjalnych. Ponadto, przedmiot ma za zadanie rozwijać podstawy samodzielnego i krytycznego myślenia, oraz motywować do posługiwania się etycznymi zasadami postępowania, tak w życiu osobistym, jak i zawodowym.
Treści programowe:
Filozofia Sokratesa i sofistów. Filozofia Platona. Etyka i metafizyka Arystotelesa. Stoicyzm, epikureizm, sceptycyzm, cynizm. Filozofia św. Augustyna – Bóg, człowiek. św. Tomasz i jego koncepcja świata. Problemy filozofii średniowiecznej – wiara i rozum. Kartezjusz i nowożytny racjonalizm. Empiryzm angielski. Oświecenie francuskie i jego podstawowe idee. Etyka i filozofia krytyczna Kanta. Heglowska filozofia dziejów. Antropologia filozoficzna Kierkegaarda. F. Nietzsche i jego koncepcja. Przełom antypozywistyczny. Koncepcja filozofii neopozywistycznej. Psychoanaliza. Współczesne nurty filozofii chrześcijańskiej. Egzystencjalizm i jego koncepcja człowieka. Fenomenologia Ingardena. Filozofia nauki. Filozofia dialogu. Filozofia społeczna. Katolicka nauka społeczna. Władze człowieka i jego relacje istotowe. Osobowość, tożsamość, odpowiedzialność.
Filozoficzne problemy współczesnego człowieka. Filozoficzne problemy współczesnej cywilizacji i kultury. Kierunki poszukiwań filozoficznych.
Ważniejsze pozycje literatury:
(do wyboru przez prowadzącego zajęcia)
Cpoleston F. Historia filozofii, Kraków, 1989.
Gilson E. Historia filozofii chrześcijańskiej w wiekach średnich, Warszawa, 1962.
Hoffner J. Chrześcijańska nauka społeczna, Kraków, 1993.
Jaeger W. Formowanie człowieka greckiego. Warszawa, 2001.
Kotarbiński T. Medytacje o życiu godziwym, Warszawa, 1976.
Majka J. Filozofia społeczna, Wrocław, 1982.
Półtawski A. Realizm fenomenologii, Toruń, 2002.
Śpiewak P. W stronę dobra wspólnego, Warszawa, 1993.
Tatarkiewicz W. Historia filozofii t. 1-3, Warszawa, 1978.
Tyburski W. Wachowiak A. Wiśniewski R. Historia filozofii i etyki do współczesności, Toruń, 2002.
Literatura uzupełniająca:
Ajdukiewicz K. Zagadnienia i kierunki filozofii. Teoria poznania, metafizyka, Warszawa, 1983.
Gogacz M. Szkice o kulturze, Warszawa, 1985.
Krokiewicz A. Zarys filozofii greckiej, Warszawa, 1971.
Palacz R. Klasycy filozofii, Warszawa, 1987.
Tatarkiewicz W. O szczęściu, Warszawa, 1990.
Tischner J. Dramat człowieka, Kraków, 1985.
Woroniecki J. Katolicka etyka wychowawcza, Lublin, 1986.
Znaniecki F. Współczesne narody, Warszawa, 1990.
Warunki zaliczenia przedmiotu:
Obecność na zajęciach, aktywny udział w dyskusjach, opracowanie samodzielnego referatu.
Forma zaliczenia przedmiotu:
Zaliczenie na ocenę.
LOGIKA Z METODOLOGIĄ NAUK
Cele nauczania:
Wyposażenie studentów w podstawy wiedzy o wnioskowaniu, postrzeganiu związków logicznych i zasad przyczynowości zdarzeń i procesów. Nabycie umiejętności ścisłego wyrażania myśli, definiowania i klasyfikowania pojęć, budowania twierdzeń i teorii, oraz weryfikowania i przekładania na język operacji badawczych. Budowanie podstaw myślenia analitycznego, definiującego problemy logiczne w życiu społecznym. Zadaniem przedmiotu jest przygotowanie studentów do krytycznego myślenia w trakcie pełnienia rozmaitych ról społecznych.
Treści programowe:
Definicje, ich istota, rodzaje i warunki poprawności. Wymogi myślenia naukowego. Problemy jasności formułowania przesłanek, tez i wniosków. Myślenie metaforyczne. Klasyfikacje i podział logiczny: nazwy, pojęcia i desygnaty. Zdania logiczne, rodzaje i kryteria poprawności, wynikanie, rozpoznawanie i projektowanie kryteriów poprawności zdań logicznych. Twierdzenia logiczne, sylogistyka i konwersja. Wnioskowanie redukcyjne, indukcyjne, dedukcyjne. Kanony wnioskowania. Prawdopodobieństwo, znaczenie twierdzeń probabilistycznych w naukach pedagogicznych. Konsekwencje analiz z użyciem kategorii prawdopodobieństwa. Sprawdzanie hipotez, znaczenie hipotez w badaniach naukowych. Rodzaje hipotez, wzorce weryfikacji hipotez. Typy rozumowania i uzasadniania. Przyczynowość. Rodzaje redukcjonizmów w myśleniu naukowym. Uzasadnianie w naukach pedagogicznych.
Ważniejsze pozycje literatury:
(do wyboru przez prowadzącego zajęcia)
Ajdukiewicz A. Zarys logiki, Warszawa, 1953.
Kotarbiński T. Elementy teorii poznania, logiki formalnej i metodologii nauk, Warszawa, 1986.
Kotarbiński T. Traktat o dobrej robocie, Wrocław, 1977.
Marciszewski W.(red.) Mała encyklopedia logiki, Warszawa, 1988.
Nagel E. Struktura nauki, Warszawa, 1970.
Ziembiński Z. Logika praktyczna, Warszawa, 1997.
Literatura uzupełniająca:
Ajdukiewicz A. Logika pragmatyczna, Warszawa, 1965.
Kotarbiński T. Kurs logiki dla prawników, Warszawa, 1974.
Kotarbiński T. Sprawność i błąd, Warszawa, 1970.
Warunki zaliczenia przedmiotu:
Obecność na zajęciach, aktywny udział w dyskusjach, samodzielne przygotowanie referatu.
Forma zaliczenia przedmiotu:
Zaliczenie na ocenę.
JĘZYKI OBCE - ANGIELSKI, NIEMIECKI
Cele nauczania:
W zakresie sprawności językowej: rozwinięcie sprawności mówienia w stopniu umożliwiającym poprawne i płynne porozumiewanie się. W zakresie podsystemów języka: rozszerzenie słownictwa i znajomości budowy słowotwórczej rzeczowników, przymiotników, czasowników i przysłówków. Utrwalanie kluczowych struktur gramatycznych. Rozwinięcie umiejętności sporządzania notatek z tekstu przeczytanego i wysłuchanego oraz planowanie treści i struktury wypowiedzi. Umożliwienie porozumiewania się w zakresie pojęć i słownictwa pedagogicznego oraz specjalistycznego.
Treści programowe:
Dane personalne, wykształcenie, zawód umiejętności. Cechy osobowościowe i predyspozycje. Kultura, rozrywka, podróże i wakacje. Nauka i sztuka. Zdrowie, obyczaje, zakupy. Autobiografie. Wychowanie, problemy wychowawcze i społeczne. Metody, techniki badawcze i wychowawczo-resocjalizacyjne. Psychologia. Socjologia. Kryminologia. Pedagogika. Procesy edukacyjne.
Języki obce są realizowane w trakcie studiów według oddzielnych programów opracowanych przez zespół językowy w zależności od poziomu znajomości języka przez studentów. Kurs realizowany jest na 5 poziomach:
- podstawowym
- niżej – średniozaawansowanym
- średniozaawansowanym
- wyżej – średniozaawansowanym
- zaawansowanym
Ważniejsze pozycje literatury:
(do wyboru przez prowadzącego zajęcia)
Hopkins A., Poter J. Look Ahead (4 części).
Murphy R. Essential Grammer in use.
Themen 1-2-3 neu Kursbuch, Arbeitsbuch, audiokassetten.
Unternehmen Deutsch – Lehrmerk fur Wirtschaftsdeutsch, Arbeitsheft, Audiokassetten.
Literatura uzupełniająca:
Czasopisma fachowe z zakresu pedagogiki, psychologii i socjologii angielsko i niemiecko-języczne.
Warunki zaliczenia przedmiotu:
Obecność na zajęciach, aktywność w mówieniu, wypowiadaniu się i konwersacjach, na wyższym poziomie zaawansowania językowego opracowywanie materiałów do prezentacji. Zaliczenie testu kompetencji języka.
Forma zaliczenia przedmiotu:
Zaliczenie na ocenę.
PODSTAWY EDUKACJI KOMPUTEROWEJ
Cele nauczania:
Zapoznanie studentów z budową systemu komputerowego, terminologią komputerową, nauczenie pracy z komputerem i obsługi komputera na poziomie systemu operacyjnego. Zapoznanie z obsługą programu Norton Commander oraz środowiska Windows. Przygotowanie do samodzielnego rozwiązywania pojawiających się problemów. Zasadniczym celem zajęć jest przygotowanie studentów do sprawnego posługiwania się komputerem, zarówno dla realizacji celów prywatno-osobistych jak i profesjonalno-wychowawczych.
Treści programowe:
Dostarczenie podstawowych informacji o komputerach klasy PC. Komputer jako narzędzie do przetwarzania informacji, budowa systemu komputerowego. Hardware, Software jako integralna część systemu komputerowego. Wprowadzenie do systemu operacyjnego DOS. Dyskowy system operacyjny. Katalogowa struktura informacji na dysku. Organizacja i zarządzanie systemem plików. Etapy inicjacji pracy komputera. Obsługa nakładki Norton Commander 5,0 PL. Podstawowe operacje w obszarze okna. Wykorzystanie klawiszy funkcyjnych. Tworzenie menu użytkownika. Ustawienia konfiguracyjne programu NC, pozostałe opcje. Komputer w środowisku Windows, menadżer programów, tworzenie nowej grupy i elementów grupy. Menadżer plików, prezentacja zawartości okna, operacje wykonywane w menadżerze plików. Kojarzenie plików z aplikacjami. Akcesoria systemu Windows, edytor tekstowy. Konfiguracja systemu Windows, posługiwanie się akcesoriami. Tworzenie i formatowanie dokumentów w edytorze tekstowym oraz tworzenie rysunków. Panel sterowania i jego istota.
Ważniejsze pozycje literatury:
(do wyboru przez prowadzącego zajęcia)
Fedorowicz A. Garść wiedzy o komputerze.
Horosz W. Norton Commander w 20 krokach.
Kaczor R. (red.) Windows 3.1 – okna na świat .
Sikorski W. Przewodnik po IBM – PC.
Sikorski W. System DOS. Wprowadzenie dla początkujących.
Literatura uzupełniająca:
Urbański A. Norton Commander 5,0.
Warunki zaliczenia przedmiotu:
Obecność na zajęciach, zaliczenie testu, zaliczenie praktyczne.
Forma zaliczenia przedmiotu:
Zaliczenie na ocenę.
WYCHOWANIE FIZYCZNE
Cele nauczania:
Zajęcia mają na celu wypracowanie indywidualnego, opartego na predyspozycjach psychomotorycznych zestawu i trybu ćwiczeń prowadzących do doskonalenia cech układu psychofizycznego i podniesienia odporności organizmu na stres. Ponadto są przygotowaniem do realizacji zajęć z zakresu metodyki pracy kulturotechnicznej – w module Metody Resocjalizacji przez Sport- przewidzianych od czwartego semestru studiów.
Treści programowe:
Ocena sprawności psychofizycznej studenta. Gry zespołowe: siatkówka, koszykówka, piłka ręczna, piłka nożna. Elementy samoobrony-istota, definicje, elementy składowe, potencjalne ataki agresora, klasyczna samoobrona, postawy pozycje, gardy, ćwiczenia uzupełniające w samoobronie, charakterystyka ruchów w samoobronie, systematyka różnych rodzajów ataków, zagrożenia wynikające z konfrontacji z grupą, samoobrona z wykorzystaniem przedmiotów. Obozy sportowe - organizacja i prowadzenie. Elementy wychowania przez sport, działania sportowe jako czynnik socjalizacyjny, odreagowanie psychofizyczne w trakcie zajęć sportowych, reguły i zasady w sporcie, a reguły i zasady w życiu, rywalizacja sportowa, a rywalizacja w życiu. Sport, a resocjalizacja, możliwości wykorzystania sportu w metodyce oddziaływań resocjalizacyjnych, formy i metody resocjalizacji przez sport.
Ważniejsze pozycje literatury:
Konopczyński M. Twórcza resocjalizacja, Wybrane metody pomocy dzieciom i młodzieży, Warszawa, 1996.
Warunki zaliczenia przedmiotu:
Obecność na zajęciach, aktywny udział w zajęciach.
Forma zaliczenia przedmiotu:
Zaliczenie bez oceny.
|
|
BIOMEDYCZNE PODSTAWY ROZWOJU I WYCHOWANIA
Cele nauczania:
Celem przedmiotu jest przekazanie studentom podstaw wiedzy z zakresu rozwoju dzieci i młodzieży oraz różnych czynników mających wpływ na ten rozwój. W ramach zajęć, studenci poznają min. pojęcia z zakresu genetyki, rozmaitych chorób mających istotny wpływ na rozwój człowieka, zagadnienia ochrony zdrowia. Szczególnie istotne jest tu zrozumienie roli pedagoga w kształtowaniu potencjału rozwojowego oraz profilaktyki chorób psychicznych i somatycznych.
Treści programowe:
Rozwój ontogenetyczny człowieka, podstawowe pojęcia z zakresu genetyki. Specyfika okresów rozwoju ontogenetycznego, potrzeby higieniczno-wychowawcze. Problemy dojrzewania. Akceleracja rozwoju. Ochrona zdrowia dzieci i młodzieży. Edukacja zdrowotna. Epidemiologia. Wirus HIV, profilaktyka, rola układu odpornościowego. Fizjopatologia rozwoju. Pojęcia zdrowia i choroby. Mierniki zdrowia. Zachorowalność – tendencje i obraz geograficzny. Problematyka żywienia i jej wpływ na powstawanie chorób. Zmiany hormonalne. Neuroendokrynologia. Układ podwzgórzowo-przysadkowy. Metody oceny rozwoju fizycznego dzieci i młodzieży. Choroby przenoszone drogą płciową. Rozwój erotyczny dzieci i młodzieży, etapy i fazy rozwoju seksualnego. Problem przedwczesnych inicjacji seksualnych. Metody zapobiegania niepożądanej ciąży. Dewiacje seksualne. Patologie seksu. Społeczne konsekwencje patologii rozwojowych. Zaburzenia neurologiczne i psychiczne wśród dzieci i młodzieży. Pedagogika a medycyna.
Ważniejsze pozycje literatury:
(do wyboru przez prowadzącego zajęcia)
Bzdak H. Prawo dziecka do życia i godnego wychowania – uwarunkowania prawne, religijne i społeczne, Szczecin, 2000.
Gaweł A. Pedagodzy wobec wartości zdrowia, Kraków, 2003.
Jaczewski A. Biologiczne i medyczne podstawy rozwoju i wychowania, Warszawa, 1993.
Solińska-Zygmunt G.(red.) Podstawy psychologii zdrowia, Wrocław, 2001.
Stypułkowski C. Wychowanie zdrowotne w nauczaniu przedmiotowym Kraków, 2002.
Wolański N. Rozwój biologiczny człowieka, Warszawa, 1986.
Woynarowska B. (red), Zdrowie i szkoła, Warszawa, 2000.
Literatura uzupełniająca:
Bartkowiak Z. Biomedyczne podstawy rozwoju i wychowania, cz. 1 i 2, Warszawa, 1981.
Habrat B. Szkody zdrowotne spowodowane alkoholem Warszawa, 1981.
Izdebski Z. Seksualizm dzieci i młodzieży, Zielona Góra, 1992.
Jaczewski A. Radomski J. Wychowanie seksualne i problemy seksuologiczne wieku rozwojowego, Warszawa, 1986.
Malinowska A. Norma biologiczna a rozwój somatyczny człowieka, Warszawa, 1987.
Obuchowska J. Jaczewski A. Rozwój erotyczny, Warszawa, 1992.
Sadowski B. Chmurzyński J. Biologiczne mechanizmy zachowania, Warszawa, 1989.
Wisłocka M. Miłość bez granic, Warszawa, 1993.
Woynarowska B. (red.) Edukacja zdrowotna w szkole, Warszawa, 1995.
Warunki zaliczenia przedmiotu:
Obecność na zajęciach, aktywny udział w dyskusjach, samodzielne przygotowanie referatu.
Forma zaliczenia przedmiotu:
Zaliczenie na ocenę.
PODSTAWY PEDAGOGIKI OGÓLNEJ
Cele nauczania:
Celem przedmiotu jest wprowadzenie studentów w problematykę pogłębionej refleksji pedagogicznej. Nacisk jest położony na ukazanie związków edukacji w jej szerszym i węższym zakresie z problematyką społeczną, oraz rozwojem kulturowym i cywilizacyjnym. Prezentowane treści można ująć w trzech płaszczyznach: pedagogika jako wiedza o wychowaniu, pedagogika a zjawiska społeczne, oraz współczesne problemy i wyzwania edukacji. Zagadnienia ukazane są w pogłębionym teoretycznym kontekście współczesnych poszukiwań i refleksji pedagogicznych.
Treści programowe:
Pedagogika jako nauka, struktura, dyscypliny i subdyscypliny. Nauki współdziałające z pedagogiką. Metodologia badań pedagogicznych. Koncepcje celów wychowania: konserwatywne, liberalne, radykalne. Pedagogika jako wiedza o wychowaniu, wiedza potoczna, naukowa. Wychowanie - istota i zadania. Perspektywy społecznego konstruktywizmu. Wychowanie jako zjawisko indywidualne i społeczne. Rozwój psychiczny dziecka a wychowanie. Socjalizacja i wychowanie. Nauczanie i kształcenie. Terapia i interwencja pedagogiczna. Edukacja dorosłych. Współczesne problemy edukacji. Edukacja a demokracja. Edukacja a bezrobocie. Globalizacja a edukacja. Społeczeństwo informacyjne. Edukacja wobec różnic społecznych. Popularna kultura a społeczeństwo konsumpcyjne. Walka o przetrwanie czy edukacja. Edukacja ku przyszłości. Konteksty edukacji. Edukacja a gospodarka. Edukacja a kultura. Edukacja a procesy integracyjne. Edukacja międzykulturowa czy wielokulturowa. Współczesne poglądy na edukację. Pedagogika alternatywna szansą czy utopią. Pedagogika a antypedagogika - podobieństwa i różnice. Granice edukacji i wychowania - mity i rzeczywistość.
Ważniejsze pozycje literatury:
(do wyboru przez prowadzącego zajęcia)
Bogaj A. (red.), Rozwój pedagogiki ogólnej. Inspiracje i ograniczenia kulturowe oraz poznawcze, Kielce, 2001.
Brzeziński J. Witkowski L. Edukacja wobec zmiany społecznej, Poznań – Toruń, 1995.
Hejnicka-Bezwińska T, O zmianach w edukacji. Konteksty, zagrożenia i możliwości, Bydgoszcz, 2000.
Kwieciński Z. Śliwerski B. (red.) Pedagogika, Warszawa, 2003.
Leppert R. Pedagogiczne peregrynacje. Studia i szkice o pedagogice ogólnej i kształceniu pedagogów, Bydgoszcz, 2002.
Leppert R. (red.) Edukacja w świecie współczesnym, Kraków, 2000.
Lewowicki T. Mieszalski S. Szymański M. Szkoła i pedagogika w dobie przełomu, Warszawa, 1995.
Malewska E. Śliwerski B.(red.) Pedagogika i edukacja wobec wspólnot i różnic w jednoczącej się Europie, Kraków, 2002.
Śliwerski B. (red.) Pedagogika alternatywna, Kraków, 2000.
Śliwerski B. Współczesne teorie i nurty wychowania, Kraków, 2003.
Literatura uzupełniająca:
Hejnicka – Bezwińska T. Edukacja – kształcenie – pedagogika, fenomen pewnego stereotypu, Kraków, 1995.
Janowski A. Uczeń w teatrze życia szkoły, Warszawa, 1979.
Kruszewski K.(red.) Pedagogika w pokoju nauczycielskim, Warszawa, 2000.
Kwieciński Z. Witkowski L. Spory o edukację, dylematy i kontrowersje we współczesnych pedagogiach, Toruń, 1993.
Kwieciński Z. Witkowski L. (red.) Ku pedagogii pogranicza, Toruń, 1990.
Kwieciński Z. Nieobecne dyskursy cz. 1 Wychowanie jako przymus społeczny, Toruń, 1991.
Szkudlarek T. Śliwerski B. Wyzwania pedagogiki krytycznej i antypedagogiki, Kraków, 1993.
Warunki zaliczenia przedmiotu:
Obecność na zajęciach, aktywny udział w dyskusjach, zaliczenie kolokwium.
Forma zaliczenia przedmiotu:
Egzamin ustny lub pisemny.
SOCJOLOGIA EDUKACJI
Cele nauczania:
Zaprezentowanie studentom podstawowych pojęć z zakresu socjologii. Przedstawienie społecznych aspektów edukacji. Ukazanie społecznych przesłanek i zadań wychowania. Wspólne zakresy socjologii i nauk pedagogicznych. Ukazanie perspektywy socjologicznej zjawisk kulturowych i międzykulturowych. Podstawowym zadaniem przedmiotu jest wyposażenie studentów w socjologiczny aparat pojęciowy, umożliwiający postrzeganie rzeczywistości społecznej w perspektywie pełnionych ról społecznych, wraz z ich atrybutami oraz złożoności kontekstów kulturowych i międzyludzkich.
Treści programowe:
Definicja socjologii, przedmiot socjologii, socjologie szczegółowe, metody badań socjologicznych, socjologia a inne nauki społeczne. Pojęcie ról społecznych. Role społeczne i ich atrybuty. Socjologia a pedagogika. Socjologiczne koncepcje i teorie człowieka. Więzi społeczne i ich komponenty. Zbiorowości społeczne. Grupy społeczne. Rodzina, jako podstawowa mikrostruktura społeczna. Socjologiczne analizy rodziny. Socjologiczne typologie ról rodziny. Socjologiczne analizy szkoły, jako środowiska społecznego. Pojęcie kultury, mechanizmy wpływu kultury na życie społeczne. Globalizacja w ujęciu socjologicznym. Socjologia wychowania. Społeczne zadania wychowania. Socjologia kultury. Teorie kultury. Socjologia cywilizacji. Współczesne wyzwania cywilizacyjne. Od wielokulturowości do międzykulturowości. Wychowanie a socjologia. Współczesne poszukiwania i refleksje na pograniczu socjologii i edukacji.
Ważniejsze pozycje literatury:
(do wyboru przez prowadzącego zajęcia)
Berstein B. Odtwarzanie kultury, Warszawa, 1996.
Dyczewski L. (red.) Kultura w kręgu wartości, Lublin, 2001.
Hałas E. Socjologia symboliczna, Warszawa, 2003.
Hurrelmann K. Struktura społeczna a rozwój osobowości, Poznań, 1994.
Korporowicz L. Osobowość i komunikacja w społeczeństwie transformacji, Warszawa, 1996.
Kłoskowska A. Socjologia kultury, Warszawa, 1981.
Kwieciński Z, Socjologia Edukacji, Warszawa, 1992.
Meighan R. Socjologia edukacji, Toruń, 1993.
Turner H. Socjologia. Koncepcje i ich zastosowanie, Poznań, 1994.
Znaniecki F. Socjologia wychowania, Warszawa, 1988.
Literatura uzupełniająca:
Bereżnicki F. Bielawiec A. (red.) Współczesne problemy edukacji i wychowania, Szczecin, 1995.
Głowiński M. (red.) Znak, styl, konwencja, Warszawa, 1997.
Jędrzejewski S. Wybór tekstów z socjologii wychowania, Warszawa, 1981.
Ossowski St. Dzieła, Warszawa, 1967.
Pałubicki W. Człowiek, kultura, obyczaje, Koszalin, 1996.
Smolicz J. Kultura i nauczanie w społeczeństwie wieloetnicznym, Warszawa, 1991.
Szczepański J. Elementarne pojęcia socjologii, Warszawa, 1970.
Znaniecki F. Wprowadzenie do socjologii, Warszawa, 1988.
Warunki zaliczenia przedmiotu:
Obecność na zajęciach, aktywny udział w dyskusjach, samodzielne przygotowanie referatu.
Forma zaliczenia przedmiotu:
Zaliczenie na ocenę.
HISTORIA WYCHOWANIA
Cele nauczania:
Przedmiotem zajęć jest między innymi wiedza, ukazująca ideały i wzorce wychowania w różnych epokach historycznych i związana z nią analiza procesów wychowawczych i kształceniowych w różnego typu instytucjach i organizacjach. Zaprezentowanie dorobku najwybitniejszych pedagogów służy pokazaniu złożoności i ciągłości refleksji pedagogicznej na przestrzeni wieków. Zajęcia mają za zadanie ukazać tożsamość pedagogiki jako nauki i jako praktyki, oraz wywołać u studentów pogłębioną refleksję historyczną i kulturową.
Treści programowe:
Początki wychowania. Wychowanie w okresie starożytnym. Rola ówczesnych filozofów w rozwoju pedagogiki. Funkcja nauczyciela. Wychowanie i szkolnictwo w średniowieczu. Początki uniwersytetów. Oświata i szkolnictwo w Polsce w okresie średniowiecza. Okres odrodzenia i jego kultura. Wpływ humanizmu na teorię i praktykę pedagogiczną. Rola reformacji. Kierunki i koncepcje reform oświatowych w Polsce w dobie odrodzenia. Chrześcijański system szkolnictwa europejskiego. Prądy umysłowe wczesnego Oświecenia. Oświecenie w Europie. Reformy oświatowe w Polsce w osiemnastym wieku. Charakterystyka działalności Komisji Edukacji Narodowej. Trwałość idei KEN w dziewiętnastym wieku na ziemiach polskich. Oświata i szkolnictwo w okresie zaborów, podobieństwa i różnice. Procesy germanizacyjne i rusyfikacyjne w oświacie w dziewiętnastym wieku. Koncepcje oświatowe myślicieli polskich (Dawid, Karpowicz). Najważniejsze kierunki oświatowe w Europie w dziewiętnastym i połowie dwudziestego wieku (Pestalozzi, Herbert, Key, Decroly, Piaget, Freud, Montessori, Makarenko, itd.). Uniwersytety Ludowe i powszechne, wychowanie przedszkolne, kształcenie specjalne, oświata dorosłych. Nowe wychowanie na ziemiach polskich. Rozwój badań psychologicznych, nowe placówki wychowawcze, samorząd uczniowski itd. Oświata i myśl pedagogiczna w Polsce w okresie Drugiej Rzeczypospolitej. Reformy oświatowe (min. Jędrzejewicza). Wychowanie narodowe i państwowe. Wychowanie obywatelskie. Oświata ludności polskiej w okresie okupacji i pierwszych latach powojennych.
Ważniejsze pozycje literatury:
(do wyboru przez prowadzącego zajęcia)
Bartnicka H. Szybiak I. Zarys Historii Wychowania, Warszawa, 2001.
Dutkowa R. Komisja Edukacji Narodowej, Kraków, 1973.
Gąsiorowski A. (red.) Historia wychowania. Słownik biograficzny, Olsztyn, 2002.
Grzebień L. (red.) Jezuici a kultura polska, Kraków, 1993.
Hellnig J. Dzieje historii wychowania w Polsce i jej twórcy, Poznań, 2001.
Jundziłł J. Żołądź - Strzelczyk D. (red.) Dziecko w rodzinie i społeczeństwie: starożytność-średniowiecze, tom 1, Bydgoszcz, 2002 .
Jakubiak K. Jamrożek W. (red.) Dziecko w rodzinie i społeczeństwie: dzieje nowożytne, tom 2, Bydgoszcz, 2002.
Kruszewski K. (red.) Sztuka nauczania, Warszawa, 1992.
Markiewiczowa H. Wybrane zagadnienia z historii wychowania, Warszawa, 2001.
Sośnicki K. Rozwój pedagogiki zachodniej na przełomie dziewiętnastego i dwudziestego wieku, Warszawa, 1967.
Stankiewicz R. (red.) Nauczyciel – opiekun - wychowawca, tradycje, teraźniejszość, nowe wyzwania, Poznań, 2002.
Wołoszyn S. Nauki o wychowaniu w Polsce w dwudziestym wieku, Warszawa, 1992.
Wroczyński R. Myśl pedagogiczna i programy oświatowe w Królestwie Polskim na przełomie dziewiętnastego i dwudziestego wieku, Warszawa, 1963.
Żołądż D. Ideały edukacyjne doby staropolskiej, Warszawa, 1990.
Literatura uzupełniająca:
Araszkiewicz W. Ideały wychowawcze Drugiej Rzeczypospolitej, Warszawa, 1978.
Banaszkiewicz J. Młodość uniwersytetów, Warszawa, 1997.
Bieńkowski T. Dobrzycki J. Kierunki rozwoju nauki, Warszawa, 1989.
Dybiec J. Mecenat naukowy i oświatowy w Galicji, Kraków, 1982.
Kłoczowski J. (red.) Chrześcijaństwo w Polsce, Lublin, 1980.
Kożmian D. Samorząd uczniowski w polskiej pedagogice Drugiej Rzeczypospolitej, Szczecin, 1991.
Krasuski J. Tajne szkolnictwo polskie w okresie okupacji hitlerowskiej, Warszawa, 1971.
Mauersberg S. Reforma szkolnictwa w Polsce w latach 1944 – 1948, Wrocław, 1974.
Trzebiatowski K. Szkolnictwo powszechne w Polsce w latach 1918 – 1932, Warszawa, 1970.
Oraz materiały i teksty źródłowe według wyboru osób prowadzących zajęcia.
Warunki zaliczenia przedmiotu:
Obecność na zajęciach, aktywny udział w dyskusjach, zaliczenie kolokwium.
Forma zaliczenia przedmiotu:
Egzamin w formie ustnej lub pisemnej.
DYDAKTYKA OGÓLNA
Cele nauczania:
Ogólnym celem przedmiotu jest wprowadzenie studentów w zagadnienia dotyczące edukacji, oraz ukazanie uwarunkowań procesu nauczania i jego wieloaspektowości. Chodzi również o wyposażenie studentów w praktyczne umiejętności dotyczące realizacji procesu kształcenia, oraz umiejętności dostrzegania, rozumienia i modyfikacji zjawisk związanych z procesem kształcenia.
Treści programowe:
Edukacja a polityka. Szkoła jako instytucja. Poznanie - rozumienie, modele poznawania świata. Źródła i rodzaje wiedzy. Język jako narzędzie uczenia się. Bariery językowe, język potoczny, naukowy, rodzaje komunikacji interpersonalnej itp.. Kształcenie a rozwój człowieka. Cele kształcenia, źródła celów kształcenia, metody określania celów kształcenia operacjonalizacja celów kształcenia. Treści kształcenia, teorie doboru treści, zależności pomiędzy celami a treściami kształcenia. Zasady nauczania, rodzaje, umiejętność formułowania pytań, kontrowersje wokół zasad dydaktycznych. Organizacja procesu nauczania, aktywny i bierny uczeń w procesie kształcenia, formy organizacji procesu nauczania i uczenia się. Tolerancja i pluralizm w nauce i nauczaniu. Rywalizacja i kooperacja w edukacji, uczenie się do współpracy i we współpracy. Środki masowego przekazu w kształceniu. Rola mediów w rozwoju człowieka, edukacja i kultura masowa. Komputery i komputeryzacja w edukacji. Ocena szkolna i ocenianie, składniki i kryteria oceny szkolnej, pomiar dydaktyczny, ocenianie uczniów przez nauczycieli i nauczycieli przez uczniów. Niepowodzenia szkolne, niepowodzenia dydaktyczne nauczycieli, niepowodzenia edukacyjne uczniów. Nauczyciel i wychowawca. Rola nauczyciela, obowiązki nauczyciela, nauczyciel jako przewodnik i mistrz. Kształcenie do twórczości, twórcze myślenie, twórcze postawy. Ocena kompetencji. Autorskie programy nauczania. Alternatywne koncepcje kształcenia: szkoły Freineta, szkoły Waldorfowskie, Montessori, Grundviga, metody Winnetki, Summerhill.
Ważniejsze pozycje literatury:
(do wyboru przez prowadzącego zajęcia)
Barnes D. Nauczyciel i uczniowie, Warszawa, 1998.
Bereżnicki F. Dydaktyka kształcenia ogólnego, Kraków, 2001.
Globan-Kas T. Szkoła w epoce cyfrowej, czyli poza lekcją, książką, kredą, Poznań, 2000.
Kruszewski K. (red.) Sztuka nauczania. Czynności nauczyciela, Warszawa, 1991.
Mieszalski S. O przymusie i dyscyplinie w klasie szkolnej, Warszawa, 1997.
Mieszalski S. Interakcje w klasie szkolnej, Warszawa, 1990.
Nowosad I. Nauczyciel - wychowawca czasów polskich przełomów, Kraków, 2001.
Okoń W. Dziesięć szkół alternatywnych, Warszawa, 1997.
Półturzycki J. Dydaktyka dla nauczycieli, Płock, 2002.
Perrot E. Efektywne nauczanie, Warszawa, 1995.
Radziewicz J. Edukacja alternatywna, Warszawa, 1992.
Szymański M. Twórczość i style poznawcze uczniów, Warszawa, 1987.
Śliwerski B. Program wychowawczy szkoły, Warszawa, 2001.
Literatura uzupełniająca:
Denek K. O nowy kształt edukacji, Toruń, 1994.
Dobrołowicz W. Psychodydaktyka kreatywności, Warszawa, 1995.
Janowski A. Uczeń w teatrze życia szkolnego, Warszawa, 1989.
Kawula S. Dylematy edukacyjne za granicą, Olsztyn, 1991.
Konarzewski K. (red.) Sztuka nauczanie. Szkoła, Warszawa, 1991.
Okoń W. Wprowadzenie do dydaktyki ogólnej, Warszawa, 1987.
Rutkowiak J. Odmiany myślenia o edukacji, Kraków, 1989.
Warunki zaliczenia przedmiotu:
Obecność na zajęciach, aktywny udział w dyskusjach, zaliczenie kolokwium.
Forma zaliczenia przedmiotu:
Egzamin w formie ustnej lub pisemnej.
TEORIA WYCHOWANIA
Cele nauczania:
Głównym zadaniem przedmiotu jest zapoznanie studentów ze złożoną problematyką wychowania człowieka w różnych fazach jego rozwoju. Zaprezentowana wiedza ukaże całą złożoność, zarówno tła teoretycznego jak i implikacji praktycznych procesu wychowania. Przedstawione będą koncepcje filozoficzne i polityczne leżące u podstaw kształtowania ideałów i celów wychowania. Ponadto studenci będą mieli możliwość zapoznać się z rozmaitymi uwarunkowaniami determinującymi efektywność procesów wychowawczych. Uzyskana wiedza teoretyczna z tego zakresu, będzie swoistą bazą dla zajęć warsztatowych oraz zajęć metodycznych.
Treści programowe:
Charakterystyka teorii wychowania i jej związek z praktyką pedagogiczną. Analiza procesu wychowawczego, oraz działalności wychowawczej. Pojęcie ideału i celów wychowania, teleologia wychowania, aksjologia pedagogiczna. Koncepcja antypedagogiki. Konteksty polityczne celów wychowania. Społeczne determinanty efektów wychowawczych. Wpływ środowiska rodzinnego, rówieśniczego, lokalnego na wychowanie jednostki. Rodzina jako podstawowe środowisko wychowawcze: rola, funkcje, zadania i obowiązki rodziny. Rodziny dysfunkcjonalne i zaburzone. Samowychowanie, struktura i wyznaczniki. Sytuacje wychowawcze i wychowujące. Dziedziny wychowania: przez naukę, pracę, sztukę i kulturę, zabawę. Wychowanie moralne. Zasady działalności wychowawczej. Metody wychowania: wzory, metody wpływu osobistego, metody wpływu sytuacyjnego. Nagrody i kary w wychowaniu. Systemy wychowawcze. Wychowanie instytucjonalne. Pojęcie podmiotowości w wychowaniu. Wychowanie obywatelskie. Dialog jako sposób realnego wpływu wychowawczego. Prawa dziecka i ich stosowanie. Błędy wychowawcze i ich skutki. Trudności wychowawcze, typologie i efekty. Zaburzenia w zachowaniu i ich wskaźniki. Nieprzystosowanie społeczne. Osobowość wychowawcy. Typologie nauczycieli-wychowawców. Cywilizacyjne utrudnienia wychowawcze. Współczesne wyzwania wychowawcze. Wychowanie ku przyszłości czy wychowanie adaptacyjne. Współczesne granice wychowania.
Ważniejsze pozycje literatury:
(do wyboru przez prowadzącego zajęcia)
Kopiec H. Rozumny wgląd w wychowanie, Katowice, 2000.
Korzeniowska W. (red.) Przemiany w naukach o wychowaniu – idee, koncepcje, rzeczywistość edukacyjna, Kraków, 2002.
Kunowski S. Problematyka współczesnych systemów wychowania, Kraków, 2000.
Łobocki M. Wychowanie moralne w zarysie, Kraków, 2002.
Nowosad J. Nauczyciel - wychowawca czasu polskich przełomów, Kraków, 2001.
Nalaskowski S. O ideale wychowania i celach kształcenia, Toruń, 1999.
Mieszalski S. O przymusie i dyscyplinie w klasie szkolnej, Warszawa, 1997.
Śliwerski B. Współczesne teorie i nurty wychowania, Kraków, 2003.
Wołoszyn W. (red.) Aksjologiczne aspekty relacji osobowych w procesach edukacyjnych, Bydgoszcz, 1997.
Literatura uzupełniająca:
Cian L . System zapobiegawczy św. Jana Bosko, Warszawa, 1986.
Dudzikowa M. Prace młodzieży nad sobą, Warszawa, 1993.
Gordon Th. Wychowanie bez porażek, Warszawa, 1981.
Gurycka A. Struktura i dynamika procesu wychowania, Warszawa, 1981.
Jundziłł I. Środowiskowy system wychowawczy w mieście, Warszawa, 1983.
Konarzewski K. Teoretyczne podstawy oddziaływań wychowawczych, Warszawa, 1981.
Muszyński H. Teoria Wychowania, Warszawa, 1976.
Szczepański J. O indywidualności, Warszawa, 1988.
Śliwerski B. Praktyka i teoria wychowania, Łódź, 1990.
Warunki zaliczenia przedmiotu:
Obecność na zajęciach, aktywny udział w dyskusjach, zaliczenie kolokwium.
Forma zaliczenia przedmiotu:
Egzamin w formie ustnej lub pisemnej.
PSYCHOLOGIA OGÓLNA
Cele nauczania:
Głównym celem przedmiotu jest zapoznanie studentów z podstawową wiedzą psychologiczną z zakresu psychologii ogólnej, mającą za zadanie umożliwienie im psychologicznej interpretacji otaczającego świata społecznego, głębszego zrozumienia zachowań i reakcji ludzkich, oraz profesjonalnej interpretacji złożonych kontekstów uwarunkowań funkcjonowania człowieka, zarówno jako jednostki, jak i części zbiorowości ludzkiej.
Treści programowe:
Psychologia jako nauka. Rola psychologii w naukach pedagogicznych. Subdyscypliny psychologii. Problemy etyczne w badaniach i eksperymentach psychologicznych. (Milgrama, Zimbardo). Psychoanaliza i jej założenia. Struktura osobowości, mechanizmy obronne, strategia i taktyka terapeutyczna, wady koncepcji psychoanalitycznej. Behawioryzm, założenia, warunkowanie klasyczne i instrumentalne, wzmocnienia pozytywne i negatywne, naśladowanie, modelowanie, identyfikacja. Założenia psychologii humanistycznej (teoria Rogersa, teoria Maslowa). Współczesne teorie osobowości, poziom wrodzonych dyspozycji, dyspozycje popędowo - emocjonalne, temperamentalne, instrumentalne, poziom nawyków poziom świadomości, ja prywatne, ja publiczne, poczucie umiejscowienia kontroli.
Ważniejsze pozycje literatury:
(do wyboru przez prowadzącego zajęcia)
Eysenck H. Eysenck M. Podpatrywanie umysłu, Gdańsk, 1996.
Malim T. Birch A. Wadley A. Wprowadzenie do psychologii, Warszawa, 1994.
Mądrzycki T. Osobowość jako system tworzący i realizujący plany, Gdańsk, 1996.
Mika S. Psychologia społeczna dla nauczycieli, Warszawa, 1998.
Szewczuk W. Podstawy psychologii, Warszawa, 2000.
Strelau J. (red.) Psychologia. Podręcznik akademicki, tom 1 - Podstawy psychologii, tom 2 – Psychologia ogólna, Gdańsk, 1999.
Tomaszewski T. (red.) Psychologia ogólna t. 1 – 4, Warszawa, 1994.
Zimbardo P. Ruch F. Psychologia i życie, Warszawa, 1999.
Literatura uzupełniająca:
Mietzel G. Wprowadzenie do psychologii. Podstawowe zagadnienia, Gdańsk, 1998.
Strelau J. Psychologia t. 1 - 3, Gdańsk, 2000.
Turner J. Helms D. Rozwój człowieka, Warszawa, 1999.
Tavris C. Wade C. Psychologia. Podejścia oraz koncepcje, Poznań, 1999.
Piaget J. Studia z psychologii dziecka, Warszawa, 1966.
Vasta R. Haith M. Miller S. Psychologia dziecka, Warszawa, 1995.
Warunki zaliczenia przedmiotu:
Obecność na zajęciach, aktywny udział w dyskusjach, zaliczenie kolokwium.
Forma zaliczenia przedmiotu:
Egzamin w formie ustnej lub pisemnej.
PSYCHOLOGIA SPOŁECZNA I ROZWOJOWA
Cele nauczania:
Poznanie mechanizmów reakcji i postaw człowieka w różnych sytuacjach interpersonalnych, oraz mechanizmów zachowań społecznych i grupowych. Poznanie etapów rozwojowych człowieka oraz ich charakterystyka. Student dzięki wiedzy z tego zakresu, powinien sprawniej rozpoznawać psychospołeczne i rozwojowe uwarunkowania determinujące relacje interpersonalne oraz grupowe. Pozwoli mu to na bardziej profesjonalne stawianie diagnozy i prognozy profilaktycznej lub resocjalizacyjnej.
Treści programowe:
Przedmiot psychologii rozwojowej, definicje rozwoju, czynniki rozwoju, modele rozwoju. Psychologia prenatalna, uwarunkowania genetyczne, rozwój prenatalny, biologiczne i psychologiczne uwarunkowania zaburzeń rozwoju, rozwój mózgu - ujęcie neuropsychologiczne. Okres wczesnego dzieciństwa. Charakterystyka noworodka, dystrofie, zapotrzebowanie na stymulacje, geneza więzi społecznych, deprywacja potrzeb emocjonalnych i jej skutki, rozwój inteligencji sensoryczno-motorycznej wg. Piageta. Okres dzieciństwa przedszkolnego, zabawa i jej znaczenie, rozwój poznawczy, rozwój moralny, rozwój emocjonalno-społeczny. Rozwój dzieciństwa szkolnego, problem dojrzałości szkolnej - dojrzałość fizyczna, motoryczna, emocjonalna, intelektualna, nauka jako forma aktywności, rozwój poznawczy wg. Piageta, rozwój społeczno-emocjonalny, szkoła a zaburzenia rozwojowe. Okres młodości, zadania rozwojowe, adolescencja, rozwój poznawczy, rozwój tożsamości. Okres dorosłości, funkcjonowanie poznawcze, sytuacja rozwojowa, kryzys wieku średniego, wiek senioralny, pozycja emeryta, psychologiczne problemy umierania. Reguły wpływu społecznego. Zachowania prospołeczne - uwarunkowania, kształtowanie postaw prospołecznych. Zachowania agresywne, źródła zachowań agresywnych, determinanty frustracji, zachowania autodestrukcyjne, kara a agresja, sposoby kształtowania zachowań nieagresywnych. Psychologiczna problematyka postaw, definicje postawy, cechy, źródła, typologia postaw. Modele badania rodziny, pojęcie rodziny, funkcje rodziny. Postawy rodzicielskie, rodzaje postaw rodzicielskich. Problematyka atrakcyjności interpersonalnej, uwarunkowania powodzenia związków małżeńskich. Pojęcie stresu psychologicznego. Źródła stresu, strategie radzenia sobie ze stresem - zadaniowe, emocjonalne, unikowe. Stres w życiu współczesnego człowieka.
Ważniejsze pozycje literatury:
(do wyboru przez prowadzącego zajęcia)
Aronson E. Wilson T. Akert R. Psychologia społeczna, Warszawa, 1997.
Aronson E. Człowiek istota społeczna, Warszawa, 1992.
Brzezińska A. Społeczna psychologia rozwojowa, Warszawa, 2000.
Birch A. Malim T. Psychologia rozwojowa w zarysie, Warszawa, 1995.
Dobek-Ostrowska B. Podstawy komunikowania społecznego, Wrocław, 1999.
Harwas-Napierała B. Trempała J. (red.) Psychologia rozwoju człowieka, Warszawa, 2000.
Hurlock E. Rozwój dziecka, Warszawa, 1985.
Maurer D. Maurer Ch. Świat noworodka, Warszawa, 1994.
Ossowski R. Z zgadnień psychologii społecznej, Warszawa, 2000.
Sęk H. (red.) Społeczna psychologia kliniczna, Warszawa, 1993.
Skrzyński W. Dyrda M. (red.) Wykłady z psychologii społecznej. Wybrane zagadnienia, Warszawa, 2003.
Steward J. (red.) Mosty zamiast murów. O komunikowaniu się między ludźmi, Warszawa, 2000.
Turner J. Helms D. Rozwój człowieka, Warszawa, 1999.
Wojciszke B. Psychologia miłości, Warszawa, 1995.
Literatura uzupełniająca:
Bielawska–Batorowicz E. Kornas–Biela D. Z zagadnień psychologii prokreacyjnej, Lublin, 1992.
Cialdini R. Wywieranie wpływu na ludzi, Warszawa, 1994.
Ilg F. Rozwój psychiczny dziecka od 0 do 10 lat, Gdańsk, 1992.
Dmochowski W. Przewodnik po psychologii społecznej, Warszawa, 1998.
Mądrzycki T. Psychologiczne prawidłowości kształtowania się postaw, Warszawa, 1977.
Piaget J. Narodziny inteligencji dziecka, Warszawa, 1966.
Pietrasiński Z. Rozwój człowieka dorosłego, Warszawa, 1990.
Aktualne czasopisma psychologiczne.
Warunki zaliczenia przedmiotu:
Obecność na zajęciach, aktywny udział w dyskusjach, zaliczenie kolokwium.
Forma zaliczenia przedmiotu:
Egzamin w formie ustnej lub pisemnej.
PEDAGOGIKA DOROSŁYCH
Cele nauczania:
Zajęcia z zakresu andragogiki mają za zadanie przybliżyć studentom problematykę teorii i praktyki edukacji ludzi dorosłych. Edukacja towarzyszy człowiekowi przez całe życie rozwijając go i dostarczając bodźców egzystencjalnych. Stąd przesłanki filozoficzne edukacji są zasadniczym czynnikiem modelującym edukację dorosłych. Zajęcia ukażą, zarówno to zagadnienie, jak i inne przesłanki mające na nie wpływ. Problem edukacji i kształcenia osób dorosłych jest istotnym elementem warsztatu pracy pedagoga, a szczególnie pedagoga zajmującego się profilaktyką społeczna i resocjalizacją społecznie nieprzystosowanych.
Treści programowe:
Tło historyczne andragogiki, czołowi reprezentanci i prekursorzy. Przedmiot badań, struktura i zadania pedagogiki dorosłych. Pojęcia dorosłości i dojrzałości. Starość jako faza życia. Edukacja jako forma wspierania rozwiązywania problemów ludzi starych. Tło i konteksty edukacji dorosłych. Tło filozoficzne. Tło polityczne. Stan gospodarki a edukacja ludzi dorosłych. Kształcenie ludzi dorosłych, formy, metody, kierunki. Praca zawodowa a kształcenie. Bezrobocie a kształcenie. Globalizacja a edukacja permanentna. Aktywność edukacyjna jako forma profilaktyki psychologicznej i społecznej. Samokształcenie, jego rola i zadania. Uniwersytety trzeciego wieku. Edukacja permanentna jako wartość autoteliczna. Wyzwania cywilizacyjne, a problemy edukacji dorosłych. Reorientacja zawodowa jako wyzwanie przyszłości. Edukacja dorosłych służbą społeczną. Edukacja czy kształcenie. Międzkulturowość a edukacja dorosłych. Media a edukacja dorosłych. Edukować się aby żyć - hasło czy rzeczywistość.
Ważniejsze pozycje literatury:
(do wyboru przez prowadzącego zajęcia)
Aleksander T. Skrzypczak J. (red.) Edukacja ustawiczna w zmieniającej się sytuacji edukacyjnej, Poznań, 1998.
Aleksander T. Wprowadzenie do pedagogiki dorosłych, Warszawa, 1992.
Saran J. (red.) Edukacja dorosłych. Teoria i praktyka w okresie przemian, Lublin, 2002.
Pietrasiński Z. Rozwój człowieka dorosłego, Warszawa, 1990.
Półturzycki J. Dydaktyka dorosłych, Warszawa, 1991.
Wujek T. (red.) Wprowadzenie do pedagogiki dorosłych, Warszawa, 1992.
Literatura uzupełniająca:
Jankowski D. Przyszczypkowski K. Skrzypek J. Podstawy edukacji dorosłych, zarys problematyki, Poznań, 1996.
Malewski M. Andragogika w perspektywie metodologicznej, Wrocław, 1991.
Marczak M. (red.) Problemy i dylematy andragogiki, Lublin, 1994.
Turos L. Andragogika ogólna, Siedlce, 1993.
Wnuk W. Ludzie starsi w trzecim tysiącleciu szanse – nadzieje - potrzeby, Wrocław, 2002.
Warunki zaliczenia przedmiotu:
Obecność na zajęciach, aktywny udział w dyskusjach, samodzielne przygotowanie referatu.
Forma zaliczenia przedmiotu:
Zaliczenie na ocenę.
PODSTAWY PEDAGOGIKI SPOŁECZNEJ
Cele nauczania:
Zapoznanie studentów z problematyką i pojęciami z zakresu pedagogiki społecznej, oraz jej znaczącym dorobkiem w Polsce. Ukazanie dorobku teoretycznego, metodologicznego i wdrożeniowego. Przygotowanie studentów do profesjonalnej diagnostyki środowisk wychowawczych. Zaprezentowanie metod pedagogiki społecznej. Przedstawienie kompensacyjnej i profilaktycznej roli środowiskowej pedagogiki społecznej. Ukazanie podobieństw i różnic pomiędzy pedagogiką społeczną, a pedagogika resocjalizacyjną.
Treści programowe:
Pedagogika społeczna a nauki o wychowaniu. Przedmiot pedagogiki społecznej. Nauki współdziałające z pedagogiką społeczną. Współczesne prądy i tendencje w pedagogice społecznej. Dylematy i rozterki współczesnej pedagogiki społecznej. Pedagogika środowisk pozaszkolnych. Nurty pedagogiki socjologicznej. Orientacja krytyczna. Teoretyczne podstawy organizacji środowisk wychowawczych. Charakterystyka środowiska wychowawczego. Typologia środowisk wychowawczych. Metodologiczne podstawy pedagogiki społecznej. Diagnoza środowisk wychowawczych. Pojęcie, rodzaje i typy diagnozy. Diagnoza w projektowaniu pedagogicznym. Metody diagnostyczne. Metoda indywidualnego przypadku, metoda grupowa. Rola badań środowiskowych w pedagogice społecznej. Narzędzia badawcze i ich rodzaje. Projektowanie programów wychowawczych. Pedagogiczne wspomaganie rodziny. Rodzina jako środowisko wychowawcze. Niewydolności wychowawcze rodziny. System wspomagania rodziny. Rola pedagoga społecznego we wspomaganiu wychowawczym rodziny. Środowisko społeczno - wychowawcze szkoły. Współpraca szkoły ze środowiskiem. Kulturotwórcza rola szkoły. Pedagog społeczny a przeobrażenia w opiece i pomocy społecznej. Rola pedagogiki społecznej w profilaktyce i resocjalizacji osób społecznie nieprzystosowanych.
Ważniejsze pozycje literatury
(do wyboru przez prowadzącego zajęcia)
Adamski F. Edukacja – rodzina - kultura. Studia z pedagogiki społecznej, Kraków, 1999.
Górnikowska-Zwolak E. Radziewicz-Winnicki A. (red.) Pedagogika społeczna w Polsce. Między stagnacją a zaangażowaniem, t. 1 i 2, Katowice, 1999.
Izdebska J. (red.) Dziecko w rodzinie i w środowisku rówieśniczym, Białystok, 2003.
Kawula S. (red.) Pedagogika społeczna. Dokonania – aktywność – perspektywy, Toruń, 2002.
Lepalczyk J. Badura J. (red.) Elementy diagnostyki pedagogicznej, Warszawa, 1987.
Lalak D. Pilch T. (red.) Elementarne pojęcia pedagogiki społecznej i pracy socjalnej, Warszawa, 1999.
Olszewska-Baka G. Pytka L. (red.) Pomoc rodzinie, Białystok, 1999.
Pilch T. Lepalczyk I. Pedagogika społeczna, Warszawa, 1995.
Przecławska A. Theiss W. (red.) Pedagogika społeczna. Pytania o XXI wiek, Warszawa, 1999.
Literatura uzupełniająca:
Kamiński A. Funkcje pedagogiki społecznej. Praca socjalna i kulturalna, Warszawa, 1972.
Lepalczyk J. Pilch T. (red.) Pedagogika społeczna. Poszukiwania i rozstrzygnięcia, Wrocław, 1984.
Kawula S. Studia z pedagogiki społecznej, Olsztyn, 1988.
Kowalski S. Wawryniuk S. (red.) Doskonalenie funkcjonowania systemu wychowawczego w środowisku, Wrocław, 1984.
Marynowicz–Hetka E. Praca socjalno – wychowawcza z rodziną niepełną, Warszawa, 1988.
Smolińska–Theiss B. Pilch T. (red.) Pedagogika społeczna, Warszawa, 1984.
Wroczyński R. Pilch T. (red.) Metodologia pedagogiki społecznej, Wrocław, 1974.
Warunki zaliczenia przedmiotu:
Obecność na zajęciach, aktywny udział w dyskusjach, zaliczenie kolokwium.
Forma zaliczenia przedmiotu:
Egzamin w formie ustnej lub pisemnej.
WPROWADZENIE DO PEDAGOGIKI SPECJALNEJ
Cele nauczania:
Podstawowym zadaniem przedmiotu jest zapoznanie studentów z podstawami teoretycznymi, oraz metodologią pedagogiki specjalnej. Zaprezentowane będą obszary pedagogiki specjalnej i podmioty jej zainteresowań. Uwaga będzie również poświęcona metodom pracy pedagogów specjalnych. Chodzi tu zarówno o tradycyjne jak i nowatorskie, niekonwencjonalne poszukiwania form i metod pracy edukacyjnej z osobami specjalnej troski. Uzyskana wiedza, ma być przesłanką do głębszego zainteresowania się problemem, oraz ma umożliwić kształtowanie właściwych postaw wobec niepełnosprawności.
Treści programowe:
Wprowadzenie w problematykę pedagogiki specjalnej. Przedmiot, podstawowe pojęcia, systematyka, związki z innymi naukami. Pojęcie normy i patologii. Pojęcie niepełnosprawności, definicje niepełnosprawności. Diagnoza i prognoza niepełnosprawności. Niepełnosprawność sprzężona. Prewencja i profilaktyka zdrowotna. Zasada wczesnej interwencji. Rodzaje i kategorie niepełnosprawności. Determinanty niepełnosprawności – etiologia i fenomenologia rodzajów niepełnosprawności. Upośledzenie umysłowe, etiologia, fenomenologia, terapia. Edukacja i wychowanie dzieci i osób upośledzonych umysłowo. Stopnie upośledzenia umysłowego. Funkcjonowanie w rolach społecznych osób upośledzonych umysłowo. Tyflopedagogika – podstawowe pojęcia. Klasyfikacja zaburzeń wzroku. Pismo punktowe, jego rola w życiu osób niewidomych. Orientacja przestrzenna. Edukacja i wychowanie osób niedowidzących i niewidomych. Funkcjonowanie w rolach społecznych osób niedowidzących i niewidomych. Surdopedagogika, zagadnienia psychopedagogiczne osób niedosłyszących i głuchych. Konsekwencje społeczno - edukacyjne zaburzeń słuchu. Komunikowanie się osób z deprywacjami słuchu. Klasyfikacje zaburzeń słuchu. Edukacja i wychowanie osób niedosłyszących i głuchych. Funkcjonowanie w rolach społecznych osób z zaburzeniami słuchu. Pojęcie choroby przewlekłej. Klasyfikacja i rodzaje. Edukacja i wychowanie osób przewlekle chorych. Terapia psychologiczna i farmakologiczna a edukacja osób przewlekle chorych. Funkcjonowanie w rolach społecznych dzieci, młodzieży i dorosłych przewlekle chorych. Problemy wychowawcze i społeczne dzieci z trudnościami w uczeniu się. Dzieci wybitnie zdolne. Problemy psychospołeczne dzieci i młodzieży niedostosowanej społecznie. Postawy społeczne wobec osób niepełnosprawnych. Twórczość osób niepełnosprawnych. Problemy małżeńskie osób niepełnosprawnych. Problemy seksualne osób niepełnosprawnych. Organizacje pozarządowe zajmujące się problematyką osób niepełnosprawnych. System opieki państwa nad osobami niepełnosprawnymi. Kształcenie i wychowanie osób niepełnosprawnych w Polsce i Europie.
Ważniejsze pozycje literatury
(do wyboru przez prowadzącego zajęcia)
Dykcik W. Szychowiak B. (red.) Nowatorskie i alternatywne metody w teorii i praktyce pedagogiki specjalnej, Poznań, 2001.
Dykcik W. (red.) Pedagogika specjalna, Poznań, 1997.
Eckert U. Poznański K. (red.) Pedagogika specjalna w Polsce, Warszawa, 1992.
Grzegorzewska M. Wybór pism, Warszawa, 1964.
Kosakowski Cz. Zaorska M. (red.) Dziecko o specjalnych potrzebach edukacyjnych, Toruń, 2000.
Minczakiewicz E. (red.) Dziecko niepełnosprawne w rodzinie i szkole, Kraków, 2002.
Ossowski R. (red.) Kształcenie specjalne i integracyjne, Warszawa, 1999.
Sękowska Z. Wprowadzenie do pedagogiki specjalnej, Warszawa, 1998.
Zabłocki J. Integracja szansą wychowania nowego pokolenia, Płock, 2002.
Literatura uzupełniająca:
Bogucka J. Kościelska M. Wychowanie i nauczanie integracyjne, Warszawa, 1994.
Doroszewska J. Pedagogika specjalna, Wrocław,1989.
Hulek A(red.) Pedagogika rewalidacyjna, Warszawa, 1977.
Hulek A. (red.) Integracja społeczna ludzi niepełnosprawnych - zadania pedagoga, Wrocław, 1987.
Pańczyk J. (red.) Pedagogika specjalna, uwarunkowania i tendencje rozwoju, Warszawa, 1989.
Pańczyk J. (red.) Współczesne problemy pedagogiki specjalnej, Warszawa, 1991.
Tomasik E (red.) Wybrane zagadnienia z pedagogiki specjalnej, Warszawa, 1997.
Warunki zaliczenia przedmiotu:
Obecność na zajęciach, aktywny udział w dyskusjach, samodzielne przygotowanie referatu.
Forma zaliczenia przedmiotu:
Zaliczenie na ocenę.
|
|
METODY I TECHNIKI BADAŃ PEDAGOGICZNYCH
Cele nauczania:
Przedstawienie studentom charakteru i specyfiki pedagogicznych badań naukowych. Zapoznanie z metodami i technikami badań pedagogicznych na podstawie literatury fachowej oraz doświadczeń własnych. Określenie podstaw badawczych niezbędnych przy pisaniu pracy naukowej, oraz pracy dyplomowej. Kreowanie zindywidualizowanych koncepcji własnych prac badawczych i naukowych. Zapoznanie studentów z elementami statystyki stosowanej w badaniach i obliczeniach wyników badań. Jednym z celów jest również rozbudzenie motywacji do badawczej i naukowej weryfikacji realizowanych programów, projektów i procesów wychowawczych, profilaktyczno – korekcyjnych czy resocjalizacyjnych.
Treści programowe:
Podstawowe pojęcia z zakresu nauki. Charakterystyka pracy naukowej, wiedza, rzeczywistość, poznanie naukowe, klasyfikacja nauk, miejsce metodologii w systemie nauk. Społeczne badania naukowe. Naukowe badania pedagogiczne i ich specyfika. Wychowanie i nauczanie jako przedmiot badań pedagogicznych. Pedagogika empiryczna i inne podejścia badawcze w pedagogice. Etapy procesu badania naukowego: wybór problematyki badawczej, przedmiot i cel badań, formułowanie problemów badawczych, formułowanie hipotez, określanie zmiennych i wskaźników, sposoby doboru próby badawczej, wybór metod i technik badawczych, sposoby konstruowania narzędzi badawczych. Analiza metod i technik badawczych stosowanych w naukach pedagogicznych. Pomiary wyników badań. Analizy wyników badań, ilościowa, jakościowa. Rozkłady liczebności, prezentacja tabelaryczna i graficzna. Miary tendencji centralnej. Miary rozrzutu. Metody szacowania korelacji zmiennych. Organizacja procesu badawczego. Metody i techniki przyswajania informacji oraz gromadzenia informacji naukowych. Technika pisania pracy naukowej.
Ważniejsze pozycje literatury
(do wyboru przez prowadzącego zajęcia)
Brzeziński J. Metodologia badań psychologicznych, Warszawa, 1996.
Dutkiewicz A. Podstawy metodologii badań do pracy magisterskiej i licencjackiej z pedagogiki, Kielce, 2001.
Ferguson G. Takane Y. Analiza statystyczna w psychologii i pedagogice, Warszawa, 1997.
Jarosz E. Wybrane obszary diagnozowania pedagogicznego, Katowice, 2003.
Maszke A. Metodologiczne podstawy badań pedagogicznych, Rzeszów, 2003.
Literatura uzupełniająca:
Greń J. Statystyka matematyczna, Warszawa, 1987.
Nowak S. Metodologia badań społecznych, Warszawa, 1970.
Magnusson D. Wprowadzenie do teorii testów, Warszawa, 1991.
Nowaczyk Cz. Podstawy metod statystycznych dla pedagogów, Warszawa, 1985.
Orczyk J. Zarys metodyki pracy umysłowej, Warszawa, 1978.
Sośnicki K. Istota i cele wychowania, Warszawa, 1964.
Zaczyński W. Praca badawcza nauczyciela, Warszawa, 1976.
Warunki zaliczenia przedmiotu:
Obecność na zajęciach, aktywny udział w dyskusjach, zaliczenie kolokwium w postaci autorskiego projektu badawczego.
Forma zaliczenia przedmiotu:
Egzamin w formie ustnej lub pisemnej.
WPROWADZENIE DO PSYCHOTERAPII
Cele nauczania:
Istotnym elementem profesjonalnego przygotowania zawodowego pedagoga specjalizującego się w pracy profilaktycznej i resocjalizacyjnej z osobami nieprzystosowanymi społecznie, jest umiejętne kreowanie w nim umiejętności i kompetencji interpersonalnych. Prezentowany przedmiot ma za zadanie zapoznanie studentów z podstawowymi metodami, technikami oraz zasadami pracy psychoterapeutycznej. Przedmiot koreluje z przedmiotami o charakterze metodycznym takimi jak: metodyka oddziaływań profilaktycznych i resocjalizacyjnych, metodyka pracy kulturotechnicznej, warsztaty kulturotechniczne oraz praktykami studenckimi (moduł zaawansowany).
Treści programowe:
Podstawowe cele i zadania psychoterapii. Kierunki psychoterapii: psychoanaliza, terapia behawioralna, psychoterapia humanistyczna. Formy psychoterapii: psychoterapia indywidualna, psychoterapia grupowa, psychoterapia aktywna, dyrektywna, kompleksowa, niedyrektywna, psychoterapia pośrednia i bezpośrednia, psychoterapia powierzchowna i głęboka. Przykłady zajęć. Empatia w psychoterapii. Zakres oddziaływań i interwencji psychoterapeutycznych. Analiza wybranych metod i technik psychoterapeutycznych. Analiza procesu psychoterapeutycznego. Miary efektywności psychoterapii. Rola psychoterapii w profilaktyce społecznej i resocjalizacji. Metody i techniki psychoterapeutyczne stosowane w procesie resocjalizacji społecznie nieprzystosowanych. Elementy psychoterapii stosowane w terapii pedagogicznej. Psychoterapia a pedagogika. Granice psychoterapii. Elementy zajęć psychoterapeutycznych – symulacja sytuacji terapeutycznej.
Ważniejsze pozycje literatury
(do wyboru przez prowadzącego zajęcia)
Bernard H. Mackenzie K. Podstawy terapii grupowej, Gdańsk, 2000.
Grzesiuk L. (red.) Psychoterapia, Warszawa, 1994.
Konopczyński M. Twórcza resocjalizacja. Wybrane metody pomocy dzieciom i młodzieży, Warszawa, 1996.
Kratochvil S. Psychoterapia, kierunki, metody, badania, Warszawa, 1980.
Sęk H. (red.) Społeczna psychologia kliniczna, Warszawa, 1993.
Literatura uzupełniająca:
Everly Jr. G. Rosenfeld R. Stres, przyczyny, terapia i autoterapia, Warszawa, 1992.
Gapik L. Hipnoza i hipnozoterapia, Warszawa, 1990.
Garfild S. Bergin A. (red.) Psychoterapia i zmiana zachowania. Analiza empiryczna, Warszawa, 1990.
Meder J. (red.) Trening umiejętności społecznych w rehabilitacji zaburzeń psychicznych, Warszawa, 1995.
Warunki zaliczenia przedmiotu:
Obecność na zajęciach, aktywny udział w dyskusjach, aktywny udział w warsztatach.
Forma zaliczenia przedmiotu:
Zaliczenie na ocenę.
ZAGADNIENIA PATOLOGII SPOŁECZNEJ
Cele nauczania:
Zasadniczym celem przedmiotu jest zapoznanie studentów z podstawową wiedzą z zakresu patologii społecznej, zarówno indywidualnej, jak i grupowej oraz instytucjonalnej. Dzięki temu studenci będą mogli identyfikować określone zjawiska, definiować je i interpretować. Wiedza ta, będzie miała zarówno podłoże teoretyczne, jak i praktyczne. Zakres tematyczny zajęć obejmuje najczęściej spotykane wśród dzieci, młodzieży i osób dorosłych, formy zachowań patologicznych i tym samym umożliwia ich profesjonalną identyfikację. W trakcie zajęć omawiane będą zarówno przyczyny jak i objawy zachowań patologicznych, a także możliwości przeciwdziałania wybranym zjawiskom patologicznym.
Treści programowe:
Patologia społeczna - zakres pojęcia. Etiologia zjawisk patologii społecznej. Objawy i przejawy patologii społecznej. Diagnozowanie zjawisk patologicznych. Teorie społeczne. Mechanizmy dezorganizacji życia społecznego. Patologiczne funkcjonowanie instytucji. Tolerancja a zjawiska patologii społecznej. Mechanizmy percepcji i ewaluacji zjawisk patologii społecznej. Diagnozowanie zjawisk patologii społecznej. Zjawiska patologii indywidualnej, alkoholizm, narkomania, prostytucja, samobójstwa, przestępczość. Etiologia i fenomenologia patologii indywidualnych. Przemoc i agresja. Patologie w środowiskach wychowawczych, rodzina, szkoła, środowiska lokalne i rówieśnicze. Profilaktyka zachowań patologicznych. Ubóstwo, bezrobocie, a zjawiska patologii społecznej. Rola prawa w rozwiązywaniu problemów patologii społecznej. Wychowanie a zjawiska patologii społecznej. Społeczne i instytucjonalne mechanizmy przeciwdziałania zjawiskom patologii społecznej. Terapia i resocjalizacja osób wykazujących przejawy zachowań patologicznych.
Ważniejsze pozycje literatury
(do wyboru przez prowadzącego zajęcia)
Badżmirowska-Masłowska K. Młodociani sprawcy zabójstw w Polsce, Kraków, 2000.
Dymek M. (red.) Zjawiska patologii społecznej wśród młodzieży, Radom, 1999.
Gaberle A. (red.) Przestępczość i zachowania dewiacyjne dzieci i młodzieży w Krakowie, Kraków, 2001.
Hołyst B. Kryminologia, Warszawa, 1994.
Jarosz M. Samobójstwa, Warszawa, 1997.
Jarosz E. Dom, który krzywdzi, Katowice, 2001.
Jędrzejewski M. Młodzież a subkultury, Warszawa, 1999.
Konopczyński M. Pytka L. Studenci wobec zjawisk patologii społecznej, Siedlce, 1986.
Kozaczuk F. Radachoński M. Aktualne problemy pedagogiki resocjalizacyjnej i patologii społecznej, Rzeszów, 2000.
Kmiecik–Baran J. Młodzież a przemoc. Mechanizmy socjologiczno -psychologiczne, Warszawa, 1987.
Podgórecki A. Zagadnienia Patologii społecznej, Warszawa,1976.
Pospiszyl J. Przemoc w rodzinie, Warszawa, 2000.
Pospiszyl I. Wybrane zagadnienia patologii społecznej, Warszawa, 2000.
Pospiszyl I. Ofiary chroniczne - przypadek czy konieczność, Warszawa, 2003.
Szymanowski T. (red.) Patologia społeczna. Wybrane problemy, Warszawa, 1991.
Urban B. Zachowania dewiacyjne młodzieży, Kraków, 1997.
Urban B. (red.) Dewiacje wśród młodzieży. Uwarunkowania i profilaktyka, Kraków, 2001.
Literatura uzupełniająca:
Hołyst B. Na granicy życia i śmierci, Warszawa, 1994.
Hołyst B. Narkomania a przestępczość, Warszawa, 1993.
Hamer H. Demon nietolerancji, Warszawa, 1994.
Kopczyński K. Zainteresowania i system wartości u nieletnich zagrożonych samobójstwem, Warszawa, 1994.
Szymanowska A. Powrót skazanych do społeczeństwa, Warszawa, 1989.
Warunki zaliczenia przedmiotu:
Forma zaliczenia przedmiotu:
Egzamin w formie ustnej lub pisemnej.
|
|
PEDAGOGIKA RESOCJALIZACYJNA
Cele nauczania:
Zasadniczym celem przedmiotu jest wprowadzenie studentów w złożoną teoretyczną i praktyczną problematykę procesu resocjalizacji osób wykazujących syndrom nieprzystosowania społecznego. Podbudowa teoretyczna oraz elementy praktyki pedagogicznej z tego zakresu, stanowią bazę do realizacji przedmiotów metodyczno - warsztatowych, realizowanych w ramach studiów. Student w ramach przedmiotu ma przyswoić sobie wiedzę dotyczącą przesłanek diagnostycznych, prognostycznych, korekcyjnych, tworzenia i kierowania procesem resocjalizacji. Przekazane projekty i rozwiązania modelowe tego procesu, mają go zainspirować do własnych, twórczych poszukiwań.
Treści programowe:
Pedagogika resocjalizacyjna – podstawowe pojęcia. Pojęcie nieprzystosowania społecznego. Nieprzystosowanie społeczne jako stan i proces. Zaburzenia w zachowaniu - typologia. Pojęcie demoralizacji. Konflikty społeczne jako objaw syndromu nieprzystosowania społecznego. Diagnoza nieprzystosowania społecznego. Niedostosowanie społeczne a nieprzystosowanie społeczne. Norma i patologia w zachowaniach ludzkich. Etiologia i fenomenologia nieprzystosowania społecznego. Aksjologiczne przesłanki nieprzystosowania społecznego. Pojęcie procesu resocjalizacji. Etapy procesu resocjalizacji. Optymalizacja procesów resocjalizacji. Formy i formuły resocjalizacji. Determinanty procesu resocjalizacji. Przedmiot i podmiot oddziaływań resocjalizujących. Instytucje resocjalizacyjne – analiza krytyczna. Resocjalizacja w środowisku otwartym – analiza form i metod. Proces resocjalizacji a teoria uczenia się. Warunkowanie klasyczne i instrumentalne, jako źródła oddziaływań resocjalizujących. Kary i nagrody w procesie resocjalizacji. Postawy a resocjalizacja. Osobowość a możliwości korektury. Zasady resocjalizacji – typologia. Pojęcie autorytetu w procesie resocjalizacji. Teoretyczna prezentacja wybranych metod resocjalizacyjnych. Psychoterapia – terapia pedagogiczna –resocjalizacja. Proces resocjalizacji a korektura postaw. Wzory i wzorce w procesie resocjalizacji. Mechanizmy procesu resocjalizacji. Uczenie się resocjalizacyjne. Pojęcie zmiennych zależnych, pośredniczących i niezależnych. Zjawisko sprzężenia ujemnego Mowrera. Teorie pamięci a efekty procesu resocjalizacji. Procedury resocjalizacyjne. Od diagnozy do prognozy – etapy procesu resocjalizacji. Koncepcja indywidualnych programów resocjalizujących (IPR). Diagnoza etapów procesów resocjalizacji. Oceny efektywności procesów resocjalizacji. Resocjalizacja a profilaktyka społeczna. Resocjalizacja instytucjonalna – bariery i utrudnienia. Pojęcie „drugiego życia” w placówkach resocjalizacyjnych. Symptomy i uwarunkowania podkultury przestępczej. Komunikacja pozawerbalna – język tatuaży. Problemy seksualne. Resocjalizacja indywidualnych przypadków (alkoholików, narkomanów, przestępców). Resocjalizacja grupowa – mechanizmy i metody. Prawo a resocjalizacja – możliwości i bariery. Pojęcie mechanizmu stygmatyzacji społecznej. Osobowość wychowawcy – analiza. Kreacja procesu resocjalizacji. Resocjalizacja w Polsce ,mity i rzeczywistość. Twórczość osób nieprzystosowanych społecznie i możliwość wykorzystania jej w procesie resocjalizacji.
Ważniejsze pozycje literatury:
(do wyboru przez prowadzącego zajęcia)
Czapów Cz. Wychowanie resocjalizujące, Warszawa, 1978.
Czapów Cz. Jedlewski St. Pedagogika resocjalizacyjna, Warszawa, 1971.
Jarosz E. Przemoc wobec dzieci. Reakcje środowisk szkolnych, Katowice, 1998.
Kalinowski M. Europejskie systemy resocjalizacji nieletnich, Warszawa, 1991.
Kaczyńska W. (red.) Czesław Czapów 1925-1980. Świadectwo trzech pokoleń, Warszawa, 2003.
Konopczyński M. Twórcza resocjalizacja. Wybrane metody pomocy dzieciom i młodzieży, Warszawa, 1996.
Kozaczuk F. Radochoński M. (red.) Aktualne problemy pedagogiki resocjalizacyjnej i patologii społecznej, Rzeszów, 2000.
Niehoff D. Biologia przemocy, Poznań, 2001.
Olszewska-Baka G. Dzieci ulicy. Problemy, profilaktyka i resocjalizacja, Białystok, 2000.
Pytka L. Pedagogika resocjalizacyjna. Wybrane zagadnienia teoretyczne diagnostyczne i metodyczne, Warszawa, 2001.
Pytka L. Raport o stanie wdrażania reformy resocjalizacji w zakładach poprawczych, Warszawa, 1998.
Pytka L. Teoretyczne problemy diagnozy w wychowaniu resocjalizującym, Warszawa, 1986.
Pospiszyl K. Psychopatia. Przyczyny, przejawy i sposoby resocjalizacji antysocjalności, Warszawa, 2000.
Pospiszyl K. Resocjalizacja. Teoretyczne podstawy oraz przykłady programów oddziaływań, Warszawa, 2002.
Pospiszyl K. (red.) Resocjalizacja nieletnich. Doświadczenia i koncepcje, Warszawa, 1999.
Urban B. Dewiacje wśród młodzieży. Uwarunkowania i profilaktyka, Kraków, 2001.
Literatura uzupełniająca:
Bartkowicz Z. Pomoc terapeutyczna nieletnim agresorom i ofiarom agresji w zakładach resocjalizacyjnych, Lublin, 1996.
Bielicki E. Wybrane problemy patologii przystosowania społecznego i pedagogiki resocjalizacyjnej, Bydgoszcz, 1989.
Cekiera Cz. Psychoprofilaktyka uzależnień oraz terapia i resocjalizacja osób uzależnionych, Lublin, 1993.
Ciosek M. Psychologia sądowa i penitencjarna, Warszawa, 2000.
Machel H. Wprowadzenie do pedagogiki penitencjarnej, Gdańsk, 1994.
Marzec-Holka K. Instytucja społecznych kuratorów sądowych w świetle badań, Bydgoszcz, 1994.
Konopczyński M. Pytka L. Studenci wobec zjawisk patologii społecznej, Siedlce, 1986.
Sawicka K. (opr.) Polska myśl resocjalizacyjna, Warszawa, 1993.
Warunki zaliczenia przedmiotu:
Obecność na zajęciach, aktywny udział w dyskusjach, zaliczenie kolokwium.
Forma zaliczenia przedmiotu:
Egzamin w formie ustnej lub pisemnej.
METODYKA ODDZIAŁYWAŃ PROFILAKTYCZNYCH I RESOCJALIZACYJNYCH
Cele nauczania:
Zasadniczym celem przedmiotu jest zapoznanie studentów z wybranymi metodami pracy profilaktycznej i resocjalizacyjnej. W efekcie studenci uzyskają wiedzę umożliwiającą im praktyczne stosowanie technik i metod z zakresu specjalności studiów. Przedmiot ten jest wprowadzeniem metodologicznym do warsztatów pracy kulturotechnicznej. Zindywidualizowane i skorelowane z predylekcjami studentów, metody i techniki oddziaływań profilaktycznych i resocjalizacyjnych, odpowiednio opracowane i wdrożone, będą miały zasadnicze znaczenie dla ich przyszłych sukcesów zawodowych.
Treści programowe:
Przegląd metod i technik pracy profilaktycznej i resocjalizacyjnej stosowanych w Polsce i na świecie. Założenia teoretyczne oddziaływań profilaktycznych i resocjalizacyjnych. Praktyczne zasady pracy profilaktycznej i resocjalizacyjnej. Diagnoza komplementarna dla potrzeb projektów i programów oddziaływań profilaktycznych i resocjalizacyjnych. Analiza wybranych narzędzi diagnostycznych. Fazy i etapy przygotowania projektu oddziaływań. Prognozy profilaktyczne i resocjalizacyjne. Weryfikacja prognoz. Opracowywanie indywidualnych programów profilaktycznych i resocjalizacyjnych. Weryfikacja programów. Analiza i weryfikacja wybranych metod i technik oddziaływań profilaktycznych i resocjalizacyjnych - pedagogicznych, psychoterapeutycznych, socjoterapeutycznych, eklektycznych. Uwarunkowania środowiskowe i psychologiczne stosowania konkretnych metod i technik profilaktycznych i resocjalizacyjnych. Kontekst etyczny stosowania metod i technik profilaktycznych i resocjalizacyjnych. Wybór metod i technik w zależności od rodzaju, przyczyn i objawów nieprzystosowania społecznego. Praca metodyczna z indywidualnymi przypadkami. Metody i techniki pracy grupowej. Metody i techniki wspierania środowiska rodzinnego, rówieśniczego i lokalnego. Prawne podstawy stosowania metod i technik pracy profilaktycznej i resocjalizacyjnej. Pedagogiczne metody badania efektywności stosowania konkretnych oddziaływań profilaktycznych i resocjalizacyjnych. Profesjonalne postawy osób kreujących oddziaływania profilaktyczne i resocjalizacyjne - typologia postaw. Utrudnienia i zagrożenia zewnętrzne i wewnętrzne w realizacji procesu oddziaływań profilaktycznych i resocjalizacyjnych. Syndrom odroczonego efektu. Dobór ukonkretnionych metod i technik oddziaływań profilaktycznych i resocjalizacyjnych do sylwetki studenta. Scenariusze zajęć profilaktycznych i resocjalizacyjnych. Opracowywanie scenariuszy. Projekty działań profilaktycznych i resocjalizacyjnych - indywidualne scenariusze – symulacje.
Ważniejsze pozycje literatury
(do wyboru przez prowadzącego zajęcia)
Borowski R. Wysocki D. Instytucje wychowania resocjalizującego, Płock, 2001.
Dykcik W. Szychowiak B. (red.) Nowatorskie i alternatywne metody w teorii i praktyce pedagogiki specjalnej, Poznań, 2001.
Górski S. Metodyka resocjalizacji, Warszawa,1985.
Konopczyński M. Twórcza resocjalizacja. Wybrane metody pomocy dzieciom i młodzieży, Warszawa, 1996.
Kuberska-Gaca K. Gaca A. Profilaktyka niedostosowania społecznego w szkole, Warszawa, 1986.
Konopczyński M. Sawicka K. Teatr resocjalizacyjny – założenia, funkcje, formy.
Mieszalski S. Program promocji zdrowia i profilaktyki uzależnień, Warszawa, 2000.
Pospiszyl K. Resocjalizacja. Teoretyczne podstawy oraz przykłady programów oddziaływań, Warszawa, 2002.
Włodek-Chronowska (red.) Samopomoc w teorii i praktyce Psychopedagogicznej, Kraków, 1993.
Literatura uzupełniająca:
Materiały dydaktyczne w postaci zebranych scenariuszy zajęć profilaktycznych i resocjalizacyjnych, realizowanych w polskich placówkach wychowawczych: Ogniska Wychowawcze, Młodzieżowe Ośrodki Wychowawcze, Schroniska dla Nieletnich, Świetlice terapeutyczne, Zakłady Poprawcze, Zakłady Karne.
Warunki zaliczenia przedmiotu:
Obecność na zajęciach, aktywny udział w dyskusjach, indywidualne opracowanie autorskich scenariuszy zajęć profilaktycznych lub resocjalizacyjnych.
Forma zaliczenia przedmiotu:
Egzamin w formie ustnej lub pisemnej.
METODYKA PRACY KULTUROTECHNICZNEJ
Cele nauczania:
Zasadniczym celem przedmiotu jest nauczenie studentów stosowania w praktyce wychowawczej określonych metod i technik pracy z zakresu kulturotechniki. Podczas zajęć zaprezentowane będą metody i techniki oraz formy i sposoby realizacji konkretnych przedsięwzięć profilaktycznych i resocjalizacyjnych. W trakcie realizowanego przedmiotu, studenci poznają podstawowe techniki pracy z zakresu oddziaływań kulturotechnicznych: Technikę Kreatywności Interpersonalnej, Technikę Kreatywności Plastycznej, Technikę Kreatywności Muzycznej, składające się na Metodę Teatru Resocjalizacyjnego (MTR) oraz Technikę Kreatywności Fizyczno - Ruchowej i Technikę Kreatywności Kooperatywnej, składające się na Metodę Resocjalizacji przez Sport. (MRS).
Treści programowe:
Pojęcie kulturotechniki – definicje, zakres, przedmiot. Rys historyczny. Koncepcja pracy kulturotechnicznej – przegląd założeń. Nauki i dyscypliny wiedzy, współtworzące metody oddziaływań kulturotechnicznych. Kulturotechnika jako koncepcja, a kulturotechnika jako metoda. Podstawowe założenia metod pracy kulturotechnicznej. Formy i sposoby organizacji pracy kulturotechnicznej. Predylekcje osobiste jako podstawowe założenie doboru metod oddziaływań kulturotechnicznych. Diagnoza predyspozycji i możliwości kreacyjnych – przegląd technik i narzędzi. Metody doboru form zajęć kulturotechnicznych. Słowo i język w Technice Kreacji Interpersonalnej. Formy i sposoby realizacji zajęć z zakresu Techniki Kreacji Interpersonalnej. Sposoby doboru uczestników – diagnoza wstępna. Scenariusze zajęć – analiza szczegółowa. Analiza przebiegu zajęć. Utrudnienia w przebiegu realizacji zajęć – możliwości korekty. Diagnoza efektywności Techniki Kreatywności Interpersonalnej. Prognoza osobowa oraz profilaktyczna i resocjalizacyjna. Wizualizacja i jej znaczenie w Technice Kreatywności Plastycznej. Sposoby doboru uczestników – diagnoza wstępna. Formy i sposoby realizacji zajęć z zakresu Techniki Kreatywności Plastycznej. Scenariusze zajęć – analiza. Analiza przebiegu zajęć. Utrudnienia w przebiegu realizacji zajęć – możliwości korekty. Diagnoza efektywności Techniki Kreatywności Plastycznej. Prognoza osobowa oraz profilaktyczna i resocjalizacyjna. Oddziaływanie muzyki na człowieka i jej rola w Technice Kreatywności Muzycznej. Sposoby doboru uczestników - diagnoza wstępna. Formy i sposoby realizacji zajęć. Scenariusze zajęć – analiza szczegółowa. Analiza przebiegu zajęć. Utrudnienia w realizacji zajęć - możliwości korekty. Diagnoza efektywności Techniki Kreatywności Muzycznej. Prognoza osobowa oraz profilaktyczna i resocjalizacyjna. Metoda Teatru Resocjalizacyjnego jako zbioru technik oddziaływań. Teatr resocjalizacyjny – istota założenia, cele, funkcje. Koncepcja teatru resocjalizacyjnego. Formy i sposoby organizacji pracy. Wymiar praktyczny formuły teatru resocjalizacyjnego. Technika Kreatywności Fizyczno -Ruchowej – znaczenie sprawności fizycznej w życiu człowieka. Sposoby doboru uczestników - diagnoza wstępna. Formy i sposoby realizacji zajęć z zakresu Techniki Kreatywności Fizyczno - Ruchowej. Scenariusze zajęć – analiza. Analiza przebiegu zajęć. Utrudnienia w realizacji zajęć – możliwości korekty. Diagnoza efektywności Techniki Kreatywności Fizyczno - Ruchowej. Prognoza osobowa oraz profilaktyczna i resocjalizacyjna. Technika Kreatywności Kooperatywnej – znaczenie współpracy, przestrzegania zasad i norm w sporcie. Sposoby doboru uczestników - diagnoza wstępna. Formy i sposoby realizacji zajęć. Scenariusze zajęć – analiza. Analiza przebiegu zajęć. Utrudnienia w realizacji zajęć – możliwości korekty. Diagnoza efektywności Techniki Kreatywności Kooperatywnej. Prognoza osobowa oraz profilaktyczna i resocjalizacyjna. Metoda Resocjalizacji przez Sport jako zbioru technik oddziaływań. Resocjalizacja przez sport – istota, założenia, cele, funkcje. Koncepcja resocjalizacji przez sport. Formy i sposoby organizacji pracy. Wymiar praktyczny formuły resocjalizacji przez sport.
Ważniejsze pozycje literatury:
(do wyboru przez prowadzącego zajęcia)
Uwaga: ze względu na autorski charakter przedmiotu istnieje niewiele pozycji literatury poświęconej temu zagadnieniu. Dlatego też zajęcia będą oparte głównie na materiałach scenariuszowych oraz nagraniach video pochodzących z archiwum „Sceny Coda”. Zajęcia będą prowadzone też przez osoby realizujące program badawczo - eksperymentalny „Scena Coda”.
Bielańska A. Teatr, który leczy, Kraków, 2002.
Jasiński J. Muzykoterapia profilaktyczna, Warszawa, 1992.
Kaszyński M. Możliwości wykorzystania muzyki w resocjalizacji, Szkoła Specjalna,1991.
Konieczna E. Arteterapia w teorii i praktyce, Warszawa, 2003.
Konopczyński M. Twórcza Resocjalizacja. Wybrane metody pomocy dzieciom i młodzieży, Warszawa, 1996.
Konopczyński M. Daszkiewicz M. Teatr „Scena Coda” szansą dla resocjalizacji, Szkoła Specjalna, 1991.
Konopczyński M. Sawicka K. Teatr Resocjalizacyjny. Założenia, funkcje, formy, Prace Naukowe Uniwerytetu Jagiellońskiego, Zeszyt nr.17, Kraków, 1993.
Konopczyński M. Sawicka K. „Scena Coda” - nowa kulturotechniczna metoda terapii i resocjalizacji, Opieka – Wychowanie - Terapia nr 3, 1991.
Paluchowski W. Diagnoza psychologiczna. Podejście ilościowe i jakościowe, Warszawa, 2001.
Pankowska K. Edukacja przez dramę. Przewodnik metodyczny, Warszawa, 1997.
Pankowska K. Pedagogika dramy. Teoria i praktyka, Warszawa, 2000.
Popek S. Analiza psychologiczna twórczości plastycznej dzieci i młodzieży, Warszawa, 1985.
Rudowski T. Wybrane zagadnienia współczesnej edukacji plastycznej, Warszawa, 2001.
Sęk H. (red.) Twórczość i kompetencje życiowe a zdrowie psychiczne, Poznań 1991.
Stadnicka J. Terapia dzieci muzyką, ruchem i mową, Warszawa, 1998.
Literatura uzupełniająca:
Damentko M. Lekcje w-f a higiena psychiczna uczniów, Wychowanie Fizyczne i Higiena Szkolna nr 2 z 1986 r.
Galińska E. Muzykoterapia grupowa w psychiatrii, Psychoterapia nr 4 z 1973 r.
Harasymowicz J. Wychowanie fizyczne jako szkoła życia, Wychowanie Fizyczne i Higiena Szkolna nr 10 z 1984 r.
Hornowski B. Rysunek jako metoda projekcyjna osobowości, Przegląd psychologiczny nr 2 z 1967 r.
Konopczyński M. Próba psychologicznej analizy wierszy więźniów, Zeszyty Naukowe, seria Nauki Humanistyczne, Siedlce, 1987.
Witalewska H. Teatr i my, Warszawa, 1987.
Rudowski T. Wyznaczniki uzdolnień plastycznych nauczycieli i uczniów w świetle współczesnych modeli edukacyjnych, Warszawa, 1994.
Warunki zaliczenia przedmiotu:
Obecność na zajęciach, aktywny udział w warsztatach, zaliczenie kolokwium, opracowanie autorskiego projektu.
Forma zaliczenia przedmiotu:
Egzamin w formie przeprowadzonych zajęć, według autorskiego scenariusza metodycznego z zakresu kulturotechniki.
ELEMENTY PSYCHOLOGII KLINICZNEJ W RESOCJALIZACJI
Cele nauczania:
Celem przedmiotu jest przekazanie studentom podstaw wiedzy z zakresu psychologii klinicznej i możliwości jej wykorzystania w pracy profilaktycznej i resocjalizacyjnej. Szczególnie chodzi o zaprezentowanie elementów z zakresu obrazu klinicznego zaburzeń w zachowaniu oraz ich diagnozy, terapii i możliwości profilaktycznych. Przedmiot jest skorelowany merytorycznie z metodyką pracy kulturotechnicznej, a jego treści uzupełniają zakres treściowy tego przedmiotu.
Treści programowe:
Przedmiot i zadania psychologii klinicznej. Podstawowe pojęcia i definicje. Pojęcie normy i patologii. Koncepcje zdrowia psychicznego i dewiacji psychicznych. Kryteria i kategorie normalności. Zaburzenia w zachowaniu. Definicje i klasyfikacje. Kryteria podziału zaburzeń w zachowaniu. Objawy i etiologia. Determinanty społeczne zaburzeń w zachowaniu – dezorganizacja środowisk wychowawczych i socjalizacyjnych, deprywacje potrzeb, stres, wadliwe postawy. Mechanizmy obronne a defekty osobowości. Organiczne przyczyny zaburzeń w zachowaniu - uwarunkowania genetyczne, fizyczne, chorobowe. Kulturowe uwarunkowania zachowań patologicznych – bariery kulturowe, alienacja, konflikt ról, konflikt tożsamości, depersonalizacja. Przegląd teorii zachowania: teorie psychodynamiczne, teorie uczenia się społecznego, interakcyjny model funkcjonowania społecznego. Psychopatia – etiologia, fenomenologia, obraz kliniczny. Psychopatia a socjopatia - różnice i podobieństwa. Charakteropatia. Pojęcie diagnozy klinicznej – definicja, etapy postępowania diagnostycznego. Modele diagnozy klinicznej. Przegląd narzędzi diagnostycznych pod kątem ich wykorzystania w pracy resocjalizacyjnej. Pomoc psychologiczna – terapia i psychoterapia. Agresja – istota i możliwości przeciwdziałania. Pomiary i diagnozy agresji. Metody i techniki obniżania poziomu agresji. Studium przypadku – analiza. Psychologia kliniczna a pedagogika resocjalizacyjna. Wykorzystanie elementów psychologii klinicznej w pracy profilaktycznej i resocjalizacyjnej – możliwości i bariery.
Ważniejsze pozycje literatury
(do wyboru przez prowadzącego zajęcia)
Brauner A. F. Dziecko zagubione w rzeczywistości, Warszawa, 1993.
Everly G. Rosenfeld R. Stres. Przyczyny, terapia i autoterapia, Warszawa, 1992.
Forward G. Toksyczni rodzice, Warszawa, 1992.
Grzesiuk L. Psychoterapia. Szkoły, zjawiska, techniki i specyficzne problemy, Warszawa, 1994.
Sokolik M. (red.) Kliniczne studia przypadków, Warszawa, 1991.
Paluchowski W. Diagnoza psychologiczna. Podejście ilościowe i jakościowe, Warszawa, 2001.
Pospiszyl I. Przemoc w rodzinie, Warszawa, 2000.
Pospiszyl K. Psychopatia, Warszawa, 2000.
Piekarskia A. Przemoc w rodzinie, Warszawa,1991.
Ranschburg J. Lęk, gniew, agresja, Warszawa, 1993
Rosenhan D. Seligman M. Psychopatologia, t. 1 i 2, Warszawa, 1995.
Sęk H. Wprowadzenie do psychologii klinicznej, Warszawa, 2001.
Literatura uzupełniająca:
Freeman D. Kryzys małżeński i psychoterapia, Warszawa, 1991.
Kościelak R. Funkcjonowanie psychospołeczne osób niepełnosprawnych umysłowo, Warszawa, 1996.
Rembowski J. Samotność, Gdańsk, 1992.
Podhorecka A. (red.) Rodzina w terapii, Warszawa, 1992.
Sęk H. (red.) Społeczna psychologia kliniczna, Warszawa, 1994.
Starowich L. Przemoc seksualna, Warszawa, 1992.
Waltzawick P. Jak być szczęśliwym, Warszawa, 1993.
Warunki zaliczenia przedmiotu:
Obecność na zajęciach, aktywny udział w dyskusjach, przygotowanie referatu.
Forma zaliczenia przedmiotu:
PORADNICTWO I DORADZTWO PEDAGOGICZNE I RESOCJALIZACYJNE
Cele nauczania:
Zapoznanie studentów z problematyką poradnictwa i doradztwa pedagogicznego, w tym z zagadnieniami poradnictwa i doradztwa w zakresie profilaktyki społecznej i resocjalizacji. Określenie celów, zasad, funkcji i formuł poradnictwa i doradztwa pedagogicznego i specjalistycznego. Pokazanie struktury i miejsca poradnictwa pedagogicznego w systemie opieki, wychowania i resocjalizacji dzieci, młodzieży i osób dorosłych w Polsce.
Treści programowe:
Poradnictwo instytucjonalne w Polsce – cele, funkcje, rodzaje, formy. Pedagogiczne poradnictwo instytucjonalne – rodzaje i zakres działalności, badanie dojrzałości szkolnej, niepowodzenia dydaktyczne i szkolne, orientacja i reorientacja szkolna i zawodowa, uzdolnienia i talenty, zaburzenia w zachowaniu i nieprzystosowanie szkolne lub społeczne. Typologia instytucji i placówek - Poradnie Psychologiczno - Pedagogiczne, Poradnie Specjalistyczne, Rodzinne Ośrodki Diagnostyczno - Konsultacyjne, Kuratorskie Ośrodki Pracy z Młodzieżą, Poradnie Zdrowia Psychicznego, Ogniska Wychowawcze Ośrodki Adopcyjno -Opiekuńcze. Poradnictwo i doradztwo w Placówkach opiekuńczo –wychowawczych i resocjalizacyjnych. Centra Pomocy Dziecku i Rodzinie. Poradnictwo dla dorosłych. Telefon Zaufania. Poradnictwo pozainstytucjonalne – formy i zakres działania. Poradnictwo i doradztwo pedagogiczne w zakresie rozwoju dziecka. Poradnictwo i doradztwo pedagogiczne w zakresie rozwoju osobowości. Poradnictwo i doradztwo pedagogiczne w zakresie kształtowania postaw. Poradnictwo i doradztwo resocjalizacyjne. Rola poradnictwa i doradztwa w zakresie profilaktyki społecznej i resocjalizacji. Formy i metody poradnictwa i doradztwa resocjalizacyjnego. Środowisko – rodzina – jednostka, podmioty poradnictwa i doradztwa. Uzależnienia: alkoholizm, narkomania, samoniszczenie, próby samobójcze, agresja, przestępczość. Metody i etapy postępowania. Diagnoza, prognoza, terapia. Formuła porady komplementarnej.
Ważniejsze pozycje literatury
(do wyboru przez prowadzącego zajęcia)
Pospiszyl I. Ofiary chroniczne - przypadek czy konieczność, Warszawa, 2003.
Pomianowska M. (red.) Poradnik wychowawcy, Warszawa, 2000.
Murgathwyd S. Poradnictwo i pomoc, Poznań, 2000.
Jarosz E. Wybrane problemy diagnozowania pedagogicznego, Katowice, 2001.
Hajduk E. Hajduk B. Pomoc i opieka - różne postacie, Kraków, 2001.
Wójcik M. (red.) Wychowanie – opieka - wsparcie, Katowice, 2002.
Literatura uzupełniająca:
Głowacka B. Pytka L. (red.) Być dzieckiem i przetrwać, Warszawa, 2002.
Czerniawska O. Poradnictwo jako wzmocnienie środowiska wychowawczego, Warszawa, 1977.
Konopczyński M. Opieka nad dzieckiem – stan i perspektywy, Problemy Opiekuńczo – Wychowawcze nr 1, 1994.
Pawłowski R. Ośrodki adopcyjno – opiekuńcze a kompensacja sieroctwa dziecięcego Gdańsk, 1993.
Warunki zaliczenia przedmiotu:
Obecność na zajęciach, aktywny udział w dyskusjach, przygotowanie referatu.
Forma zaliczenia przedmiotu:
Zaliczenie na ocenę.
PRAWNE PODSTAWY RESOCJALIZACJI
Cele nauczania:
Celem przedmiotu jest zapoznanie studentów z aktualnie obowiązującymi regulacjami prawnymi, dotyczącymi postępowania wobec dzieci, młodzieży i osób dorosłych, zarówno w zakresie opieki nad nimi, jak i postępowania w przypadku łamania przez nich norm prawnych. Dostarczona wiedza ma dać rozeznanie dotyczące praw i obowiązków obywateli, wynikających z przepisów prawnych polskich i międzynarodowych, oraz ukazać możliwości i ograniczenia stosowania określonych środków przymusu prawnego. Szczególną uwagę zwróci się w trakcie zajęć, na przepisy prawa unijnego i ich związek z aktualnym prawodawstwem polskim w tym względzie.
Treści programowe:
Współczesne źródła prawa – analiza. Powszechna Deklaracja Praw Człowieka ONZ – analiza podstawowych praw i obowiązków. Europejska Konwencja o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności – analiza porównawcza. Europejskie Reguły Więzienne. Prawodawstwo Polskie na tle prawa europejskiego. Kodeks Opiekuńczy i Rodzinny - małżeństwo, prawa i obowiązki, władza rodzicielska i jej zakres, ustanie małżeństwa, przysposobienie, opieka nad małoletnimi, regulacje stosunków między rodzicami a dziećmi, alimentacja itp. Prawo cywilne – zakres, przedmiot, podstawowe regulacje. Stosunki cywilnoprawne, odpowiedzialność materialna, prawo własności itp.. Kodeks pracy, zatrudnianie młodocianych, odpowiedzialność materialna itp.. Prawo karne, klasyfikacja przestępstw, znamiona przestępstwa, środki prawnokarne, przestępstwa przeciwko rodzinie, dzieciom, młodzieży, inne formy przestępstw. Prawo karne wykonawcze, orzeczenie i wykonanie kary, kara pozbawienia wolności i jej wykonanie, sytuacja prawna skazanego – młodocianych i osób dorosłych. Środki resocjalizacyjne stosowane w prawie – przegląd form i rodzajów. Pomoc postpenitencjarna – założenia, formy, rodzaje. Kuratela sądowa i jej funkcje: profilaktyczna i resocjalizacyjna. Ustawa o Postępowaniu w Sprawach Nieletnich - założenia, cele, funkcje. Środki prawne stosowane przez Sąd Rodzinny – rodzaje i ich analiza. Postępowanie przed sądem, postępowanie wykonawcze. Postępowanie sądowe z nieletnimi i młodocianymi. Formy i formuły instytucjonalnej pracy profilaktycznej i resocjalizacyjnej z osobami skierowanymi przez sądy. Profilaktyka i resocjalizacja w środowisku otwartym a regulacje prawne – przegląd form i metod. Polskie prawodawstwo wobec nieletnich a prawodawstwo Unii Europejskiej – analiza porównawcza. Tendencje zmian i rozwoju prawodawstwa wobec nieletnich i młodocianych w Unii Europejskiej a prawo polskie. Kierunki modyfikacji prawa polskiego w związku z integracją z unią europejską.
Ważniejsze pozycje literatury
(do wyboru przez prowadzącego zajęcia)
Kodeks Rodzinny i Opiekuńczy, komentarz, Kraków, 1996.
Konopczyński M. Ustawa o postępowaniu w sprawach nieletnich – wybrane zagadnienia. (W:) Pytka L. (red.) Pedagogika Resocjalizacyjna, Warszawa, 1993.
Osmańczyk E. Encyklopedia ONZ i stosunków międzynarodowych, Warszawa, 1982.
Ustawa o Postępowaniu w Sprawach Nieletnich, Komentarz, Krukowski A. (red.), Warszawa, 1991.
Literatura uzupełniająca:
Materiały i teksty źródłowe: teksty ustaw i kodeksów.
Warunki zaliczenia przedmiotu:
Obecność na zajęciach, aktywny udział w dyskusjach, zaliczenie kolokwium.
Forma zaliczenia przedmiotu:
Egzamin w formie ustnej lub pisemnej.
EUROPEJSKIE SYSTEMY RESOCJALIZACJI
Cele nauczania:
Zasadniczym celem przedmiotu jest przedstawienie porównawczej wiedzy o systemach resocjalizacji, istniejących współcześnie w krajach Unii Europejskiej na tle rozwiązań polskich. Ma to uzasadnić i określić kierunki ewolucji i zmian tych systemów, zarówno w związku procesami cywilizacyjno – kulturowymi, jak i politycznymi - proces poszerzenia Unii Europejskiej.
Treści programowe:
Krytyczna analiza polskiego systemu profilaktyki społecznej i resocjalizacji. System resocjalizacji instytucjonalnej – mity i rzeczywistość. Resocjalizacja w środowisku otwartym. Profilaktyka społeczna i jej instytucjonalne i pozainstytucjonalne uwarunkowania. Instytucjonalny system penitencjarny w Polsce. Europejskie systemy resocjalizacyjne – przegląd i analiza krytyczna. Instytucje resocjalizacyjne w krajach Unii Europejskiej (min. Skandynawia, Francja, Niemcy, Anglia, Holandia, Belgia). Resocjalizacja w warunkach wolnościowych w Europie. Instytucjonalne i pozainstytucjonalne przesłanki formuł profilaktyki społecznej w Europie Zachodniej. Tendencje zmian w systemach resocjalizacji nieletnich oraz osób dorosłych w krajach Europy Środkowo - Wschodniej. Główne kierunki zmian w systemach penitencjarnych Europy Zachodniej oraz Środkowo – Wschodniej. Cywilizacyjne i kulturowe uwarunkowania funkcjonowania systemów resocjalizacji w Europie. Tło gospodarcze przemian w systemach profilaktycznych resocjalizacyjnych. Emigracje i migracje ludności wyznacznikiem zmian w systemach profilaktycznych i resocjalizacyjnych w Unii Europejskiej.
Ważniejsze pozycje literatury
(do wyboru przez prowadzącego zajęcia)
Kalinowski M. Europejskie systemy resocjalizacji nieletnich, Warszawa, 1991.
Marek W. (red.) Księga jubileuszowa więziennictwa polskiego, Warszawa, 1990.
Materiały powizytacyjne Ministerstwa Sprawiedliwości i Ministerstwa Edukacji Narodowej z lat 1992 2000.
Materiały Komisji wizytującej placówki resocjalizacyjne pod kątem przestrzegania praw człowieka i praw dziecka Senatu RP pod kierunkiem sen. J. Romaszewskiego z lat 1991 - 1994.
Rzepliński A. (red.) Zachodnie ustawy penitencjarne, Kalisz, 1994.
Pytka L. Pedagogika resocjalizacyjna, Warszawa 2000.
Literatura uzupełniająca:
Engstom G. Polityka kryminalna w Szwecji, w: Przegląd Więziennictwa Polskiego nr 12 – 13 z 1996 r.
Fabian A. Mały przewodnik po więzieniach (zachodnich, skandynawskich) w: Prawo i Życie nr 39 z 1998 r.
Górski J. System penitencjarny w Finlandii w: Przegląd Penitencjarny i Kryminologiczny nr 18 z 1991 r.
Jędrzejak K. Niektóre aspekty wykonania kary pozbawienia wolności we francuskim systemie penitencjarnym, w: Przegląd Więziennictwa Polskiego nr 8 z 1994 r.
Justickis V. Więzienia na Litwie, w: Przegląd Więziennictwa Polskiego nr 10 z 1995 r.
Stańko-Kawecka B. Niemieckie więziennictwo w świetle zaleceń i uwag Europejskiego Komitetu ds. Zapobiegania Torturom, w: Przegląd Więziennictwa Polskiego nr 10 z 1995 r.
Valkowa A. Zmiany w Czesko - Słowackim systemie penitencjarnym, w: Przegląd Więziennictwa Polskiego nr 4 –5 z 1993 r.
Warunki zaliczenia przedmiotu:
Obecność na zajęciach, aktywny udział w dyskusjach, opracowanie samodzielne referatu.
Forma zaliczenia przedmiotu:
Zaliczenie na ocenę.
KOMUNIKACJA SPOŁECZNA W RESOCJALIZACJI
Cele nauczania:
Zasadniczym celem zajęć jest ukazanie dynamiki, charakteru oraz uwarunkowań zjawisk komunikacji społecznej, w odniesieniu zarówno do samego procesu resocjalizacji osób nieprzystosowanych społecznie, jak i ukazanie tego zjawiska w szerszym kontekście. Chodzi o przedstawienie zjawiska komunikowania się jako formy interakcji społecznej, pociągającej za sobą określone konsekwencje pozytywne lub negatywne. Zaprezentowane będą rozmaite patologie z zakresu komunikacji interpersonalnej, jak również możliwości ich korekty. Zajęcia ukierunkowane są na wykształcenie praktycznych umiejętności komunikowania się z otoczeniem, zarówno w relacjach interpersonalnych, jak i międzygrupowych i międzykulturowych.
Treści programowe:
Uwarunkowania zjawisk komunikacji społecznej. Podstawowe pojęcia i definicje zjawiska komunikacji społecznej. Teorie komunikowania interpersonalnego. Typologie aktów komunikacyjnych. Pojęcie efektywności komunikowania i jego analiza. Antropologiczne, socjologiczne, psychologiczne konteksty komunikowania się. Zachowania komunikacyjne, jako formy zindywidualizowanej interakcji społecznej. Proces uczenia się zachowań komunikacyjnych. Komunikacja społeczna a kształtowanie się więzów społecznych. Komunikacja społeczna a tożsamość kulturowa. Pojęcie kompetencji komunikacyjnej. Rodzaje kompetencji: językowa, socjolingwistyczna, kulturowa, międzykulturowa. Komunikacja społeczna w kontekście grupowym. Komunikacja werbalna i niewerbalna. Znaczenie słowa jako nośnika komunikatów. Język ciała jako pozawerbalny nośnik komunikatów. Środowiskowe konteksty komunikacji werbalnej i pozawerbalnej. Komunikacja werbalna i pozawerbalna w procesie resocjalizacji. Uwarunkowania subkulturowe i podkulturowe komunikacji interpersonalnej: nowomowa, grypsera, język tatuażu, zachowania agresywne i submisyjne. Adekwatność komunikatów werbalnych i pozawerbalnych w określonych środowiskach subkulturowych i podkulturowych. Efekty zamierzone i niezamierzone. Organizacja i zasady konwersacji. Negocjacje i ich zasady. Praktyczne scenariusze zajęć z zakresu komunikowania się werbalnego i pozawerbalnego - symulacje sytuacji interpersonalnych i grupowych. Analiza efektów symulacji. Komunikacja medialna i jej znaczenie w procesie socjalizacji i wychowania. Polityka medialna – mity i rzeczywistość. Środki masowego przekazu a kreatywna realizacja procesów profilaktycznych i resocjalizacyjnych – zagrożenia i utrudnienia. Przyszłość komunikacji społecznej – rys futurologiczny.
Ważniejsze pozycje literatury:
(do wyboru przez prowadzącego zajęcia)
Duszak A. Tekst, dyskurs, komunikacja międzykulturowa, Warszawa, 1998.
Korporowicz L. Osobowość i komunikacja w społeczeństwie transformacji, Warszawa, 1996.
Krzemiński I. Co się dzieje między ludźmi, Warszawa, 2000.
Nęcki Z. Komunikacja międzyludzka, Kraków, 1996.
Ricoeur P. Język, tekst, interpretacja, Warszawa, 1989.
Thiel , E. Komunikacja niewerbalna. Mowa ciała, Wrocław, 1997.
Literatura uzupełniająca:
Bokszański Z., Piotrkowski A., Ziółkowski M. Socjologia języka, Warszawa, 1997.
Dyczewski L. Wartości w kulturze polskiej, Lublin, 1993.
Głowiński M. Nowomowa po polsku, Warszawa, 1990.
Kurcz I. Zmienność i nieuchronność stereotypów, Warszawa, 1994.
Kurcz I. Język a reprezentacja świata w umyśle, Warszawa,1987.
Kapciak A. Korporowicz L. Tyszka A. Komunikacja międzykulturowa t.1 i 2 Warszawa, 1996.
Ziółkowski M. Znaczenie, interakcja, rozumienie, Warszawa, 1981.
Warunki zaliczenia przedmiotu:
Obecność na zajęciach, aktywny udział w dyskusjach, przygotowanie referatu.
Forma zaliczenia przedmiotu:
Zaliczenie na ocenę.
ELEMENTY POLITYKI SPOŁECZNEJ W PROFILAKTYCE SPOŁECZNEJ I RESOCJALIZACJI
Cele nauczania:
Zasadniczym celem przedmiotu jest przedstawienie zakresu, celów, modeli, form polityki społecznej, zarówno w jej teoretycznym, modelowym ujęciu, jak i w ujęciu aplikatywnym. Chodzi o uświadomienie realnych związków pomiędzy występowaniem problemów społecznych, a funkcjonowaniem państwa w jego wymiarach: gospodarczym, społeczno - kulturowym, politycznym. Studenci będą w trakcie zajęć zapoznani z najważniejszymi działaniami polityki społecznej w zakresie kreowania działań profilaktycznych m. in. praca socjalna, oraz resocjalizacyjnych m. in. tworzenie i znoszenie instytucji korekcyjnych, oraz panujących w nich reguł. Ważnym elementem edukacji, będzie przybliżenie międzynarodowych aspektów polityki społecznej, szczególnie w kontekście Unii Europejskiej.
Treści programowe:
Polityka społeczna jako nauka – przedmiot, cele, metody badawcze. Źródła i doktryny polityki społecznej. Demograficzne aspekty polityki społecznej – procesy ludnościowe, zmiany długości życia, warunki bytowe, mobilność przestrzenna. Rodzina jako podmiot oddziaływań polityki społecznej – analiza krytyczna. Praca jako istotny element polityki społecznej, istota pracy, jej rola w życiu społecznym, polityka zatrudnienia, przywileje i obowiązki zawodowe, ochrona pracy, czas pracy. Ochrona zdrowia jako przedmiot polityki społecznej, zadania ochrony zdrowia, stan zdrowia, zagrożenia. Zabezpieczenie społeczne jako wymiar polityki społecznej, system zabezpieczenia społecznego, ubezpieczenia społeczne i ich reformy, świadczenia socjalne. System rehabilitacji osób niepełnosprawnych w polityce społecznej. Bezrobocie jako istotny problem polityki społecznej, bezrobocie jako kwestia indywidualna i społeczna, bezpieczeństwo socjalne bezrobotnych, pośrednictwo pracy, instrumenty poprawy szans na rynku pracy. Bezrobocie a edukacja. Polityka mieszkaniowa i jej uwarunkowania. Międzynarodowe aspekty polityki społecznej. Europejska Karta Społeczna, Karta Socjalna Unii Europejskiej, Biała i Zielona Księga Polityki Socjalnej Unii Europejskiej, Fundusze Socjalne i Regionalne. Społeczna gospodarka rynkowa jako kierunek zmian w polityce społecznej. Działalność profilaktyczna i korekcyjno - rehabilitacyjna w teorii i praktyce polityki społecznej. Pomoc społeczna – jej podstawowe funkcje i zadania. Rola pracownika socjalnego w kreowaniu polityki społecznej. Rola wychowawcy i pedagoga w kształtowaniu elementów polityki społecznej. Polityka społeczna w Polsce – mity i rzeczywistość.
Ważniejsze pozycje literatury:
(do wyboru przez prowadzącego zajęcia)
Auleytner J. (red.) Polityka społeczna. Stan i perspektywy, Warszawa, 1995.
Auleytner J. Instytucje polityki społecznej. Podmioty i fundusze, Warszawa,1996.
Rajkiewicz A. Supińska J. Księżopolski M. Polityka społeczna, Warszawa, 1996.
Literatura uzupełniająca:
Kwaśniewski J. Praca socjalna. Pomoc społeczna, Warszawa, 1993.
Podolski K. Turnowiecki W. Polityka społeczna, Gdańsk, 1997.
Rychard A. Fedorowicz M. Społeczeństwo w transformacji, Warszawa, 1993.
Rawles J. Teoria sprawiedliwości, Warszawa, 1994.
Wożniak Z. Praca socjalna w społeczności miasta Poznania, Poznań, 1996.
Warunki zaliczenia przedmiotu:
Obecność na zajęciach, aktywny udział w dyskusjach, zaliczenie kolokwium.
Forma zaliczenia przedmiotu:
Egzamin w formie ustnej lub pisemnej.
WARSZTATY KULTUROTECHNICZNE
Cele nauczania:
Celem nauczania jest opanowanie przez studentów umiejętności stosowania w praktyce profilaktycznej i resocjalizacyjnej technik i metod pracy kulturotechnicznej z zakresu resocjalizacji, przez działalność teatralną - Metoda Teatru Resocjalizacyjnego – MTR i resocjalizacji przez działalność sportową - Metoda Resocjalizacji przez Sport – MRS. Zajęcia w ramach przedmiotu mają charakter typowo warsztatowy, z wykorzystaniem niezbędnych pomieszczeń oraz sprzętów i rekwizytów. W związku z interdyscyplinarnym charakterem warsztatów, przewiduje się ich prowadzenie przez zespoły specjalistów. Organizacyjnie zajęcia będą się odbywały w dwóch modułach: teatralnym i sportowym w małych liczebnie grupach, zgodnie z potwierdzonymi diagnostycznie predylekcjami uczestników.
Należy stwierdzić, że ze względu na autorski i innowacyjny charakter technik i metod prezentowanych studentom, podstawowym materiałem dydaktycznym będą niepublikowane, autorskie scenariusze zajęć terapeutyczno -resocjalizacyjnych, oraz materiały filmowe (kasety video), będące dokładną dokumentacją realizowanego eksperymentu „Scena Coda” (120 kaset – 90 minutowych).
Treści programowe:
Diagnoza predylekcji studentów do pracy w poszczególnych modułach warsztatów: teatralnym i sportowym. Zajęcia organizacyjne: wyjaśnienie celu, zasad i form pracy warsztatowej. Budowa spoistości grupy - ćwiczenia autoprezentacyjne i integracyjne. Formułowanie oczekiwań i celów osobistych uczestników. Zwiększanie umiejętności nawiązywania pogłębionych kontaktów interpersonalnych. Zajęcia relaksacyjne. Ćwiczenia pogłębiające spoistość grupy. Wybór tematu kreacji w przypadku Metody Teatru Resocjalizacyjnego ( MTR), lub dyscypliny sportowej w przypadku Metody Resocjalizacji przez Sport (MRS). Analiza scenariusza gotowego lub tworzonego przez uczestników w przypadku MTR lub projektowanie zawodów lub rozgrywek sportowych w przypadku MRS. Tworzenie podgrup zadaniowych. Zadania podgrupy realizującej Technikę Kreatywności Interpersonalnej. Zadania podgrupy realizującej Technikę Kreatywności Plastycznej. Zadania podgrupy realizującej Technikę Kreatywności Muzycznej. (MTR). Zadania podgrupy realizującej Technikę Kreatywności Fizyczno – Ruchowej. Zadania podgrupy realizującej Technikę Kreatywności Kooperatywnej (MRS). Realizacja w podgrupach poszczególnych technik. Analiza i diagnoza efektów. Zamiana uczestników w poszczególnych podgrupach. Realizacja w podgrupach poszczególnych technik. Analiza i diagnoza efektów. Budowanie efektu końcowego. Praca wspólna poszczególnych podgrup. Próba łączenia wypracowanych elementów składowych – aktorskiego, scenograficznego i muzycznego w przypadku Metody Teatru Resocjalizacyjnego, oraz zawodniczego i trenersko – organizacyjnego w przypadku Metody Resocjalizacji przez Sport. Ćwiczenia próbne efektów końcowych. Analiza, modyfikacje i korekty. Prezentacje końcowe wewnętrzne. Prezentacje z udziałem publiczności. Zakończenie zajęć i rozwiązanie podgrup zadaniowych, oraz grup metodycznych. Przygotowanie przez uczestników warsztatów, własnych ocen i opisów zajęć. Diagnoza nabytych kompetencji przez uczestników warsztatów. Przygotowanie indywidualnych, autorskich scenariuszy realizacji zajęć z zakresu Metody Teatru Resocjalizacyjnego oraz Metody Resocjalizacji przez Sport.
Ważniejsze pozycje literatury:
(do wyboru przez prowadzącego zajęcia)
Bielańska A. Teatr, który leczy, Kraków, 2002.
Czapów Cz. Psychodrama, Warszawa, 1969.
Jasiński J. Muzykoterapia profilaktyczna, Warszawa, 1992.
Kaszyński M. Możliwości wykorzystania muzyki w resocjalizacji, w: Szkoła Specjalna nr 2, 1991.
Konieczna E. Arteterapia w teorii i praktyce, Warszawa, 2003.
Konopczyński M. Twórcza Resocjalizacja, Metody pomocy dzieciom i młodzieży, Warszawa, 1996.
Konopczyński M. Daszkiewicz M. Teatr „Scena Coda” szansą dla resocjalizacji, w: Szkoła Specjalna nr 2, 1991.
Konopczyński M. Sawicka K. Teatr resocjalizacyjny, założenia, funkcje, formy, w: Prace Naukowe Uniwersytetu Jagiellońskiego, seria Pedagogiczna, zeszyt nr 17, Kraków, 1993.
Pankowska K. Edukacja przez dramę. Przewodnik metodyczny, Warszawa, 1997.
Pankowska K. Pedagogika dramy. Teoria i praktyka, Warszawa, 2000.
Popek S. Analiza psychologiczna twórczości plastycznej dzieci i młodzieży, Warszawa, 1985.
Stadnicka J. Terapia dzieci muzyką, ruchem i mową, Warszawa, 1998.
Materiały niepublikowane w postaci autorskich scenariuszy zajęć terapeutyczno -resocjalizacyjnych oraz nagrania video dokumentujące przebieg eksperymentu
„Scena Coda” (120 kaset – 90 minutowych). Dokumentacja graficzna oraz filmowa będzie przedmiotem analiz i studiów w trakcie zajęć.
Literatura uzupełniająca:
Damentko M. Lekcje wf a higiena psychiczna uczniów, w: Wychowanie fizyczne i Higiena Szkolna, 1984.
Hornowski B. Rysunek jako metoda projekcyjna osobowości, w: Przegląd Psychologiczny, 1967.
Harasymowicz I. Wychowanie fizyczne jako szkoła życia w: Wychowanie Fizyczne i Higiena Szkolna, 1984.
Kratochwil L. Psychoterapia, Warszawa, 1978.
Szuman S. O sztuce i wychowaniu estetycznym, Warszawa, 1962.
Wojnar I. Sztuka jako podręcznik życia, Warszawa, 1984.
Warunki zaliczenia przedmiotu:
Obecność na zajęciach, aktywny udział w realizacji programu, przygotowanie autorskiego scenariusza zajęć.
Forma zaliczenia przedmiotu:
Zaliczenie na ocenę.
RESOCJALIZACYJNE ZAJĘCIA PRAKTYCZNO – HOSPITACYJNE
Cele nauczania:
Zapoznanie studentów z praktyką resocjalizacyjną i profilaktyczną. Ukazanie istniejących form i metod pracy z osobami wykazującymi syndrom nieprzystosowania społecznego. Weryfikacja praktyczna wiedzy wyniesionej ze studiów. Konfrontacja hipotetycznych i teoretycznych wizji oraz wyobrażeń z istniejącą rzeczywistością. Praktyczne poznanie mechanizmów funkcjonowania instytucji profilaktycznych i resocjalizacyjnych, oraz ich zasad organizacyjnych. Poznanie klimatu społecznego placówek resocjalizacyjnych.
Treści programowe:
Systemowe rozwiązania w zakresie profilaktyki i resocjalizacji w Polsce. Przegląd form organizacyjnych. Charakterystyka instytucji opiekuńczo -wychowawczych i resocjalizacyjnych. Statuty i regulaminy placówek - analiza krytyczna. Formy i metody pracy wychowawczej i resocjalizacyjnej w wybranych instytucjach i placówkach. Projektowanie oddziaływań specjalistycznych – zasady i kryteria. Analiza indywidualnych przypadków wychowawczych. Praktyczna realizacja ochrony praw dziecka w instytucjach i placówkach opiekuńczo -wychowawczych i resocjalizacyjnych. Prawa i obowiązki pracowników instytucji i placówek opiekuńczo – wychowawczych i resocjalizacyjnych. Prawa i obowiązki wychowanków. Zasady i formy nadzoru pedagogicznego i specjalistycznego nad instytucjami i placówkami opiekuńczo – wychowawczymi i resocjalizacyjnymi. Zasady bezpieczeństwa w placówkach i instytucjach resocjalizacyjnych. Wychowawcze środki kontroli i przymusu w instytucjach i placówkach resocjalizacyjnych. Hospitacje wybranych rodzajów placówek: Młodzieżowe Ośrodki Wychowawcze, Młodzieżowe Ośrodki Adaptacji Społecznej, Ogniska Wychowawcze, Świetlice Terapeutyczne, Szkolne Ośrodki Socjoterapii, Kuratorskie Ośrodki Pracy z Młodzieżą, Schroniska dla Nieletnich, Areszty Śledcze, Zakłady Karne, Specjalne Ośrodki Szkolno – Wychowawcze. Analiza pracy pedagogicznej i specjalistycznej w wymienionych placówkach. Zapoznanie się z ich specyfiką oraz klimatem społecznym. Poznanie sytuacji wychowanków i skazanych. Analiza wybranych, indywidualnych przypadków. Rozmowy z wychowankami i wychowawcami. Opracowanie własnej oceny pracy i efektywności resocjalizacyjnej wybranej placówki.
Ważniejsze pozycje literatury:
(do wyboru przez prowadzącego zajęcia)
Bartkowicz Z. Efektywność resocjalizacyjna nieletnich w zakładzie poprawczym i wychowawczym, Lublin, 1997.
Cielecki T. Skuteczność resocjalizacyjna zakładów wychowawczych, Opole, 1995.
Kopeć – Chrościcka M. Kurator sądowy – zadania profilaktyczne i resocjalizacyjne, Warszawa, 1984.
Jedlewski S. Analiza pedagogiczna systemu dyscyplinarno – izolacyjnego w resocjalizacji nieletnich, Warszawa, 1966.
Literatura uzupełniająca:
Czapów Cz. Wychowanie Resocjalizujące, Warszawa, 1978.
Kalinowski M. Europejskie systemy resocjalizacji nieletnich, Warszawa, 1991.
Lipkowski O, Resocjalizacja, Warszawa, 1980.
Pytka L, Projekt Młodzieżowego Ośrodka Adaptacji Społecznej jako próba wyjścia z impasu resocjalizacyjnego, w: Dewiacje społeczne i ich kontrola w Polsce, Kurowski A. (red.), Warszawa, 1992.
Warunki zaliczenia przedmiotu:
Obecność na zajęciach w hospitowanych placówkach, aktywny udział w trakcie hospitacji, przygotowanie oceny pracy i efektywności resocjalizacyjnej placówki.
Forma zaliczenia przedmiotu:
Zaliczenie na ocenę.
|
|
Cel praktyk:
Zasadniczym celem praktyk studenckich jest zintegrowanie nabytej w trakcie studiów wiedzy oraz jej skonfrontowanie z rzeczywistością wychowawczą, profilaktyczną i resocjalizacyjną. Praktyki studenckie stanowią z założenia integralną część procesu dydaktycznego i stąd ich znacząca rola dydaktyczna. Koncepcja praktyk zakłada trzy podstawowe założenia:
1. wkomponowanie praktyk studenckich w treści programowe określonych przedmiotów (głównie metodyczno – warsztatowych) i realizacja oraz kontynuacja ich zakresów w realnej rzeczywistości wychowawczej i resocjalizacyjnej.
2. określenie praktyk studenckich jako elementu wkomponowanego w wewnętrzne obszary funkcjonowania Szkoły, w celu zaktywizowania własnego środowiska społecznego, oraz promocję wizerunku Uczelni.
3. wykorzystanie praktyk studenckich jako formuły umożliwiającej przeprowadzenie badań i analiz związanych z tematami prac dyplomowych.
Treści programowe:
Integracyjna i socjalizacyjna funkcja praktyk studenckich, w jej części wstępnej. Określenie założeń, celów i funkcji praktyk studenckich. Praca i działalność na rzecz środowiska Szkoły. Organizowanie imprez i uroczystości. Współudział w organizacji spotkań naukowych, kulturalnych i sportowych. Organizowanie działalności charytatywnej. Wspomaganie promocji i kształtowania pozytywnego wizerunku Szkoły. Funkcja praktyk studenckich profilująca kształcenie w części zaawansowanej (specjalnościowej). Organizacja zajęć i realizacja projektów resocjalizacyjnych lub profilaktycznych w wybranych placówkach opiekuńczo - wychowawczych i resocjalizacyjnych, według umiejętności i kompetencji nabytych w trakcie zajęć warsztatowo – metodycznych. Twórcze włączanie się w istniejące w placówkach formy pracy z wychowankami, wykorzystując nabytą w trakcie studiów wiedzę i kompetencje warsztatowe, oraz proponowanie i realizowanie własnych projektów metodycznych (np. z zakresu kulturotechniki oddziaływań resocjalizacyjnych). Funkcja badawcza praktyk studenckich, umożliwiająca zaprojektowanie i przeprowadzenie badań naukowych związanych z tematem pracy dyplomowej. Przy realizacji tej funkcji praktyk, wymagana jest ścisła współpraca studenta z promotorem pracy licencjackiej, oraz kierownictwem placówki lub organizacji, w której obrębie student realizuje praktykę. Zakłada się również udział w trakcie obrony pracy licencjackiej, przedstawicieli placówki lub organizacji, w ramach której realizowane były badania, oraz udostępnienie im wyników badań. Jednym z podstawowych celów praktyk studenckich jest zapoznanie uczestników z warunkami funkcjonowania placówek i organizacji opiekuńczo – wychowawczych i resocjalizacyjnych, poznanie ich modeli organizacyjnych oraz metod i form pracy z wychowankami i podopiecznymi.
Ramowy program praktyk studenckich przewiduje następujący ich rozkład w czasie trwania studiów:
- po semestrze pierwszym: jeden tydzień praktyk w wymiarze 30 godzin: część wstępna praktyk – funkcja integracyjna i socjalizacyjna;
- po semestrze drugim: jeden tydzień praktyk w wymiarze 30 godzin: część wstępna praktyk – funkcja integracyjna i socjalizacyjna;
- po semestrze trzecim: cztery tygodnie praktyk w wymiarze 120 godzin: część zaawansowana praktyk – funkcja profilująca kształcenie;
- po semestrze czwartym: cztery tygodnie praktyk w wymiarze 120 godzin: część zaawansowana praktyk – funkcja profilująca kształcenie;
- po semestrze piątym: pięć tygodni praktyk w wymiarze 150 godzin: część zaawansowana praktyk - funkcja profilująca kształcenie oraz część badawcza praktyk: funkcja wspomagająca pisanie pracy licencjackiej.
Łącznie student ma w trakcie studiów przepracować w ramach praktyk studenckich 15 tygodni, co daje w sumie 450 godzin zajęć praktycznych. Oczywiście liczba tygodni jest tu pewnego rodzaju wyznacznikiem, a nie bezwzględnie obowiązującym schematem. Możliwe jest bowiem kumulowanie lub rozciąganie realizacji obowiązującej liczby godzin praktyk w krótszym lub dłuższym czasie.
Praktyki studenckie organizuje i sprawuje nad nimi nadzór kierownik praktyk, powoływany przez Rektora. Możliwe jest również powołanie przez Rektora opiekunów poszczególnych rodzajów praktyk, spośród przedstawicieli kadry dydaktycznej zatrudnionej w Szkole lub przedstawicieli środowiska praktyków.
W trakcie odbywania praktyk student powinien poznać:
- główne cele i zadania instytucji w której odbywa praktykę;
- obowiązki i prawa pracowników;
- obowiązujące przepisy prawne (statut, regulamin organizacyjny itp.);
- sposób dokumentowania pracy;
- stosowane metody i formy pracy merytorycznej;
- sposoby oceny efektywności pracy.
Ponadto student, poza obserwacją i hospitacyjnymi formami zdobywania informacji, powinien realizować samodzielnie część zadań i zajęć w ramach uzgodnionych przez kierownika i opiekuna praktyk z kierownictwem placówki lub organizacji. W zasadzie przewiduje się przeznaczenie 1/3 z 450 godzin praktyk, na zapoznanie się z organizacją pracy w placówce, hospitacje zajęć i obserwację pracy placówki i 2/3 z 450 godzin praktyk na realizację samodzielnych zadań i zajęć. Student jest zobowiązany odbywać praktykę, zgodnie z obowiązującym w danej placówce czy organizacji, czasem pracy.
Do podstawowych obowiązków praktykanta należy:
- aktywnie uczestniczyć w życiu danej placówki, instytucji lub organizacji i wykonywać merytoryczne polecenia opiekuna praktyk;
- poznawać formy i metody pracy danej placówki, instytucji czy organizacji, zgodność założeń formalno – rganizacyjnych z realizowanymi celami, klimat społeczny towarzyszący pracy merytorycznej;
- prowadzić systematycznie dokumentację przebiegu praktyki w specjalnym dzienniku praktyk;
- samodzielnie wykonywać zadania i zajęcia merytoryczne na rzecz placówki, instytucji czy organizacji, uzgodnione z opiekunem praktyk;
- realizować projekty autorskie, zgodnie z wyuczonymi kompetencjami, pod nadzorem opiekuna praktyk i przedstawiciela placówki, instytucji czy organizacji.
Do podstawowych obowiązków opiekuna praktyki należy:
- sprawowanie kompleksowej opieki merytorycznej nad studentem w trakcie realizacji przez niego praktyki;
- pomaganie przy wykonywaniu zadań przewidzianych programem praktyk;
- zapoznanie studenta z warsztatem pracy;
- udostępnianie niezbędnych materiałów i środków;
- pomaganie w nawiązaniu kontaktów w miejscu odbywania praktyki;
- pomaganie w dostępie do dokumentacji;
- umożliwianie samodzielnego wykonywania zadań i zajęć;
- pomaganie przy realizacji zadań badawczych;
- podsumowanie praktyki i ocenienie efektywności pracy studenta w trakcie praktyki.
Warunki zaliczenia praktyk studenckich:
Obecność w trakcie praktyk, aktywny udział w realizacji programu praktyki, prowadzenie dokumentacji praktyki.
Forma zaliczenia praktyki:
Zaliczenie na ocenę.
Zaliczenia praktyk dokonuje kierownik praktyk samodzielnie, lub na podstawie opinii opiekuna praktyki.
|
Z NAMI ZDOBĘDZIESZ WYŻSZE WYKSZTAŁCENIE PEDAGOGICZNE |
